Günümüzün yoğun çalışma temposu ve sürekli ulaşılabilir olma zorunluluğu, çalışanlar üzerinde ciddi bir stres yükü oluşturuyor. Psikiyatri Uzmanı Uz. Dr. Levent Turhan, bu stresin yönetilemediği durumlarda fiziksel ve zihinsel kaynakların tükendiği tükenmişlik sendromu ile sonuçlanabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
İş stresi ile tükenmişlik arasındaki fark
Uz. Dr. Turhan, iş stresinin geçici bir durum olduğunu ve tatil gibi dinlenme süreçleriyle iyileşebileceğini belirtirken, tükenmişlik sendromunda kişinin dinlense dahi toparlanamadığını ifade ediyor. Bu sendromda birey, işine karşı motivasyonunu tamamen kaybeder ve bu durum zamanla aile hayatına da yansır.
Belirtiler sinsice ilerliyor
Tükenmişlik sendromunun aniden ortaya çıkmadığını belirten Turhan, belirtilerin fiziksel, duygusal ve zihinsel olarak üç ana başlıkta toplandığını söylüyor:
- Fiziksel: Sürekli yorgunluk, sabahları dinlenmemiş uyanma ve geçmeyen ağrılar.
- Duygusal: Umutsuzluk, öfke, tahammülsüzlük ve boşluk hissi.
- Zihinsel ve Davranışsal: Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, işe gitmek istememe ve sosyal çevreden uzaklaşma.
Risk altındaki gruplar
Sendromun herkesi etkileyebileceğini ancak özellikle insan odaklı çalışan hekimler, hemşireler, öğretmenler, avukatlar ve çağrı merkezi çalışanlarının daha büyük risk altında olduğunu belirten Turhan, mükemmeliyetçi kişilik yapısına sahip bireylerin de bu sürece daha yatkın olduğunu ekliyor. İş yerindeki takdir eksikliği ve kontrol kaybı, süreci hızlandıran temel faktörler arasında yer alıyor.
Tedavi ve çözüm yolları
Tükenmişliğin doğrudan depresyon olmadığını ancak uzun süre müdahale edilmediğinde klinik depresyona zemin hazırladığını vurgulayan uzmanlar, çözüm için şu adımları öneriyor:
- Stres kaynaklarını net bir şekilde belirlemek.
- Psikoterapi ile hayır demeyi ve sağlıklı sınırlar koymayı öğrenmek.
- Düzenli uyku, egzersiz ve hobilerle yaşam tarzını dengelemek.
Uz. Dr. Levent Turhan, iş performansında belirgin düşüş ve sürekli mutsuzluk yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden bir uzmana başvurması gerektiğini hatırlatıyor.
