İspanya ve Fas arasındaki zeytinyağı ticaretinde, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan dönemde dikkat çekici bir eğilim değişikliği yaşanıyor. Ekonomi, Ticaret ve İş Bakanlığı verilerine göre, Fas'ın İspanya'ya gerçekleştirdiği zeytinyağı ihracatı, 2025'in ocak-nisan döneminde 103 ton seviyesindeyken, 2026'nın aynı döneminde 10.384,7 tona ulaşarak rekor bir artış kaydetti. Bu durum, ekonomik değer bazında 340 bin avrodan 32,76 milyon avroya yükselen bir hacim artışını beraberinde getirdi.
Üretim ve İhracat Dengeleri
Fas'taki bu yükselişin temelinde, birkaç yıllık kuraklığın ardından gelen oldukça verimli bir hasat sezonu yatıyor. Fas Zeytinlerarası Federasyonu, 2025-2026 sezonu için önceki yılın iki katından fazla, yaklaşık 200 bin tonluk bir üretim öngörüyor. Buna karşılık İspanya'nın kendi iç üretimi, Tarım Bakanlığı verilerine göre önceki yıla kıyasla yüzde 9 oranında bir düşüş yaşıyor. Bu arz-talep dengesizliği, İspanya'nın dış tedarikçilere olan bağımlılığını artırıyor.
Ticari ilişkilerdeki yön değişimi, İspanya'nın Fas'a yaptığı ihracat rakamlarına da yansıdı. 2025'in ilk dört ayında Fas'a 2.721 ton zeytinyağı satan İspanya, 2026'nın aynı döneminde bu miktarı 673,72 tona düşürdü. Bu durum, İspanya'nın geçmişte net ihracatçı olduğu ilişkide, artık ithalatçı konumuna yaklaştığını gösteriyor.
Avrupa Pazarındaki Konum
Fas'ın yükselişi sadece İspanya ile sınırlı kalmayıp Avrupa Birliği genelinde de hissediliyor. AB'nin üçüncü ülkelerden yaptığı zeytinyağı ithalatında Fas'ın payı artış gösterse de, Tunus yüzde 81'lik payıyla açık ara en büyük tedarikçi olmaya devam ediyor. Uzmanlar, Fas'ın bu yükselişini, Türkiye, Suriye ve Arjantin gibi geleneksel tedarikçilerin üretim düşüşleri nedeniyle değişen küresel tedarik zincirinin bir parçası olarak değerlendiriyor. İspanya pazarında Fas'ın payı artsa da, bu durum henüz İspanyol zeytinyağının tamamen ikame edildiği anlamına gelmiyor.
