Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki diplomatik ilişkilerde önemli bir yer tutan CAATSA yaptırımları, Rusya'dan temin edilen S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle gündeme gelmiştir. ABD Kongresi tarafından 2017 yılında kabul edilen Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA), Türkiye'ye yönelik olarak 7 Nisan 2021 tarihinde resmen yürürlüğe girmiştir.
Yaptırımların Gelişim Süreci
Süreç, Türkiye'nin S-400 sistemlerini alma niyetinin ortaya çıkmasıyla başlamıştır. ABD Savunma Bakanlığı, 2018 yılında Kongre'ye sunduğu raporda, bu alımın ikili ilişkiler ve Türkiye'nin NATO içindeki konumu üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını vurgulamıştır. Bu gelişmelerin ardından 2019 yılı savunma bütçesi kapsamında Türkiye'ye F-35 uçaklarının verilmesine yönelik kısıtlamalar getirilmiştir. 2020 yılına gelindiğinde ise S-400 sistemlerinin teslim alınması, CAATSA kapsamında Rus savunma sektörüyle yapılan önemli bir mali işlem olarak tanımlanmış ve yaptırımların uygulanması süreci hızlanmıştır.
CAATSA Kapsamı ve Yaptırım Maddeleri
CAATSA yasası, ABD Başkanı'na belirlenen 12 farklı yaptırım maddesinden en az beşini seçip uygulama yükümlülüğü getirmektedir. Bu yaptırımlar arasında ihracat ve ithalat bankası desteklerinin kesilmesi, ABD mali kuruluşlarından kredi tedarikinin engellenmesi, teknoloji ihracatı ruhsatlarının verilmemesi ve yaptırım kapsamındaki kişi veya kurumlarla sözleşme yapılmasının yasaklanması gibi maddeler yer almaktadır. Ayrıca, yaptırım uygulanan kişi veya kurumlara yönelik döviz işlemleri, gayrimenkul edinimi ve ABD'ye giriş yasağı gibi kısıtlamalar da yasa metninde tanımlanmıştır.
Türkiye'nin Rus savunma sanayisiyle olan ilişkisi, 2017 yılından itibaren ABD'nin diplomatik ve askeri gündeminde yer almıştır. S-400 sistemlerini üreten Almaz-Antey şirketinin yaptırım listesinde bulunması, Türkiye'ye yönelik kısıtlamaların temelini oluşturmuştur. Günümüzde ise iki ülke arasındaki liderler düzeyindeki temaslar, yaptırımların geleceği ve ikili ilişkilerin seyri açısından yakından takip edilmektedir.
