İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesinde yürütülen kapsamlı bir çalışma, Türkiye'nin iklim rejiminde yaşanan köklü değişimi gözler önüne serdi. Prof. Dr. Barış Önol ve meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından gerçekleştirilen analizler, 1950 yılından günümüze kadar olan sıcaklık verilerini mercek altına aldı. Araştırma sonuçları, özellikle son dönemde sıcak hava dalgalarının hem sıklığında hem de şiddetinde ciddi bir tırmanış olduğunu kanıtladı.
Rekor Kıran Yazlar
Veriler, 2023 ve 2025 yaz aylarının son 75 yılın en etkili sıcak hava dalgalarını barındırdığını gösteriyor. Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) kullanılarak yapılan hesaplamalara göre, 2025 yılındaki toplam şiddet, tarihsel referans döneminin yaklaşık 11 katına çıktı. 2024 yılı ise 26,1 derecelik ortalama yaz sıcaklığıyla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Uzmanlar, bu durumun sadece küresel ısınmayla değil; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları ve toprak nemi gibi karmaşık faktörlerin birleşimiyle oluştuğunu belirtiyor. 2000'li yılların başından itibaren hız kazanan ısınma eğilimi, yaz mevsimi ortalamalarını 22-23 derece bandından 24-25 derece seviyelerine taşıdı.
Gelecek Senaryoları Endişe Veriyor
Araştırmanın bir diğer çarpıcı boyutu ise gelecek projeksiyonlarını içeriyor. İklim değişikliği senaryoları, Türkiye'nin büyükşehirlerinde aşırı sıcak günlerin sayısının katlanarak artacağını öngörüyor. Örneğin, geçmişte yılda ortalama 3-5 gün süren sıcak hava dalgalarının, yüzyılın ikinci yarısında İzmir'de 53 güne, İstanbul ve Ankara'da ise 38 güne kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.
Bilim insanları, bu verilerin ışığında Türkiye'nin iklim uyum stratejilerini acilen güçlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Aşırı sıcak hava olaylarını daha hassas tahmin edebilecek kapasitenin geliştirilmesi, hem tarımsal üretim hem de halk sağlığı açısından kritik bir öneme sahip. İklim bilimciler, Doğu Akdeniz havzasının bu değişimden en çok etkilenen bölgeler arasında yer aldığını hatırlatarak, yerel ve küresel ölçekli önlemlerin bir an önce hayata geçirilmesi çağrısında bulunuyor.
