Türkiye'de 1950 ile 2025 yılları arasındaki iklim verilerini inceleyen bilim insanları, sıcak hava dalgalarının şiddetinde endişe verici bir artış eğilimi tespit etti. İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi'nden Prof. Dr. Barış Önol ve meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışma, Türkiye'nin iklim rejiminde köklü bir değişim yaşandığını gözler önüne serdi.
Sıcaklık Rekorları ve Şiddet Artışı
Araştırma sonuçlarına göre, 1970-1990 yılları arasında 22-23 derece civarında seyreden yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları, 2000'li yılların başından itibaren hızla yükseldi. 2024 yılı, 26,1 derecelik ortalama ile tüm zamanların en sıcak yazı olarak kayıtlara geçti. Ancak uzmanlar, sadece ortalama sıcaklıkların değil, sıcak hava dalgalarının şiddetinin de kritik bir noktaya geldiğini belirtiyor.
Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) kullanılarak yapılan analizlerde, 2010 yılından sonra sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir rejim değişikliği yaşandığı görüldü. Yıllık toplam şiddet ortalamaları, tarihsel referans döneminin yaklaşık üç katına çıktı. Özellikle 2023 ve 2025 yılları, son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olarak öne çıktı. 2025 yılında bu değer, referans dönemin yaklaşık 11 katına kadar yükseldi.
Gelecek Senaryoları ve Riskler
Bilim insanları, sıcak hava dalgalarının atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları ve toprak nemi gibi karmaşık süreçlerin birleşimiyle oluştuğunu ifade ediyor. Gelecek projeksiyonları ise durumun ciddiyetini artırıyor. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin kötümser senaryolarına göre, büyükşehirlerde sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının önümüzdeki yıllarda ciddi oranda artması bekleniyor.
Öngörülere göre, 2051-2080 yılları arasında sıcak hava dalgası gün sayısının İstanbul ve Ankara'da 38, Konya'da 40, Antalya'da 40 ve İzmir'de ise 53 güne kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu verilerin ışığında aşırı sıcaklara karşı tahmin kapasitesinin artırılması ve toplumsal uyum stratejilerinin acilen güçlendirilmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.
