Bir ay süren araştırma seferinde, uluslararası bilim insanları Norveç kıyılarının açıklarındaki Arktik deniz tabanını detaylı bir şekilde inceledi. Uzaktan kumandalı araçlar (ROV) kullanılarak 3.000 metre derinliğe kadar inildi ve su altı dağları ile hidrotermal bacalar arasında dolaşıldı.
Seferin temel amacı, deniz tabanının kritik mineraller için madenciliğe açılması planı nedeniyle tehdit altında olabilecek nadir ve kırılgan deniz yaşamını belgelemekti. Greenpeace'in canlı yayını, sosyal medyada 450 binden fazla izleyici çekti. Görüntülerde, seferin maskotu olarak seçilen nadir bir Dumbo ahtapotu ve 400'ün üzerinde sünger örneği yer aldı; ayrıca yeni türler keşfedildi.
Bilimsel değerlendirmeler
Bergen Üniversitesi araştırmacısı Anne Helene Tandberg, derin deniz ekosistemlerinin uzun ömürlü ve düşük üreme oranına sahip olduğu için bozulmalardan yavaş toparlandığını vurguladı. İklim değişikliğinin, soğuk ve istikrarlı sulardan beslenen omurgasızları ve kalsiyumlu dış iskeletli türleri olumsuz etkilediğini ekledi.
Madencilik tartışması
2024'te Norveç hükümeti, incelenen bölgeyi derin deniz madenciliğine açtı; ancak çevre örgütleri, bilim insanları, balıkçılık toplulukları ve muhalefet partilerinin itirazları üzerine çalışmalar en az 2029'a kadar askıya alındı. Madencilik savunucuları, deniz tabanının kobalt, nikel ve nadir toprak elementleri gibi kritik mineraller içerdiğini ve bu kaynakların kara tedarik zincirine baskıyı hafifleteceğini savunuyor. Çevre grupları ise geri dönüşü olmayan ekolojik riskler taşıdığını ve bir moratoryum çağrısı yaptığını belirtiyor.
Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi tarafından yürütülen madencilik kuralları müzakereleri hâlâ devam ederken, bilim insanları elde edilen verileri önümüzdeki aylarda analiz edip Norveç sularında koruma alanları önerileri geliştirmeyi hedefliyor.
