Kaynakların Sömürüsü Çatışmayı Besliyor
Birleşmiş Milletler (BM), Sudan'da devam eden iç savaşın, tarafların ülke kaynakları üzerinden elde ettiği gelirlerle desteklendiğini bildirdi. BM İnsan Hakları Ofisi (OHCHR) tarafından yapılan açıklamalarda, ticaret güzergahlarının ve değerli emtiaların kontrol altına alınarak sömürüldüğü ifade edildi. Bu durumun, askeri operasyonların maliyetini karşılayan ve çatışmayı kendi kendini besleyen bir döngüye sokan bir savaş ekonomisi yarattığı vurgulandı.
Nisan 2023 tarihinde Sudan ordusu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında patlak veren savaş, insani bir yıkıma yol açtı. Tahminlere göre süreçte 200 bin kişi yaşamını yitirirken, 11 milyondan fazla insan evlerini terk etmek zorunda kaldı. Savaşın etkisiyle ülkenin pek çok bölgesinde ciddi açlık ve kıtlık riskleri ortaya çıktı.
Arap Zamkı Ticareti ve Yağmalar
BM'nin yayımladığı rapor, özellikle kozmetik, ilaç ve gazlı içecek sanayisinde yaygın olarak kullanılan arap zamkı ticaretine odaklanıyor. Savaş öncesi dönemde dünya ham arap zamkı ihracatının yüzde 70 ile 80'ini tek başına karşılayan Sudan'da, bu ürün milyonlarca insan için temel geçim kaynağı konumunda. Ancak mevcut durumda, bu ticaret ağının haraç, yağma ve tehditlerin hedefi olduğu belirtildi.
Raporda yer alan çarpıcı detaylardan biri, Mayıs 2025'te Batı Kordofan eyaletindeki En-Nuhud kentinde yaşananlardır. İhracata hazır stokların bulunduğu Arap Zamkı Borsası ve depolarının RSF tarafından yağmalandığı, bu durumun yerel ekonomiye ağır darbe vurduğu kaydedildi.
Uluslararası Şirketlere Çağrı
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Sudan'ın doğal zenginliklerinin halka hizmet etmesi gerektiğini belirterek, mevcut tablonun insan haklarını zayıflattığını ifade etti. Türk, uluslararası toplumun ticaret yollarını daha sıkı denetlemesi gerektiğini savunurken, tedarik zincirinde yer alan şirketlerin çatışma bölgelerinden ürün alırken sorumluluk taşıdıklarını ve hukuka uymaları gerektiğini hatırlattı.
