Rize'nin Pazar ilçesinde tarımsal faaliyetlerini çeşitlendirmek isteyen üreticiler, çay üretimine ek olarak yaban mersini yetiştiriciliğine yöneldi. Tarım ve Orman İl Müdürlüğünün destekleriyle kurulan bahçelerde, yöre halkının likapa veya mavi yemiş olarak adlandırdığı meyvelerin hasadı başladı. Ancak ürünlerin olgunlaşmasıyla birlikte bölgedeki ayıların bahçelere dadanması, üreticileri zor durumda bıraktı.
Atalardan Kalan Çözüm: Carimangana
Bahçelerindeki fidanların koparılması ve mahsulün tahrip edilmesiyle karşı karşıya kalan Mustafa Çatan, Yusuf Çatan ve İbrahim Ergül, sorunu çözmek için geleneksel yöntemlere başvurdu. Bölge insanının carimangana olarak isimlendirdiği ayı savar sistemi, tamamen doğal malzemelerle inşa edildi. Düzenek, bir ağaç gövdesinin oyularak havuz haline getirilmesi ve bunun tahterevalli şeklinde yere sabitlenmesiyle çalışıyor.
Sistemin Çalışma Prensibi
Sistem şu şekilde işliyor: Havuza sürekli su akışı sağlanıyor ve suyun dolmasıyla artan ağırlık, mekanizmanın aşağı inmesine neden oluyor. Su boşaldığında ise ağaç hızla eski konumuna dönerek yerleştirilen tenekelere çarpıyor. Bu çarpışma sonucunda ortaya çıkan yüksek ses, ayıların ürkerek bahçeden uzaklaşmasını sağlıyor.
Üreticiler, bu yöntemin geçmişte özellikle mısır ve patates tarlalarını korumak için kullanıldığını belirtiyor. Yaban mersini üretiminin zahmetli olduğunu ve ürünlerin tek tek elle toplanması gerektiğini vurgulayan üreticiler, büyük emek verdikleri bahçelerin tahrip olmasının kendilerini üzdüğünü ifade etti. Soğuk hava deposu eksikliği nedeniyle ürünlerin hızlıca tüketilmesi gerektiğini belirten üreticiler, şu an için bu ilkel sistemin ayı saldırılarını engellemede etkili olduğunu dile getirdi.
