Finansal Bağımlılık ve Jeopolitik Riskler
Avrupa Birliği, günlük ödeme işlemlerinde büyük oranda ABD merkezli Visa ve Mastercard şirketlerine bağımlı durumda. Avrupa Merkez Bankası (AMB) verilerine göre, avro bölgesindeki kartlı ödemelerin yüzde 61'i bu iki dev şirket üzerinden gerçekleşiyor. Bu durum, finansal verilerin AB dışına çıkmasına neden olurken, aynı zamanda altyapının jeopolitik bir silaha dönüştürülme riskini beraberinde getiriyor.
AMB Başkanı Christine Lagarde ve diğer yetkililer, yabancı sistemlere olan bu bağımlılığın Avrupa'yı ani kesintilere veya siyasi baskılara açık hale getirdiği konusunda uyarıyor. Özellikle Rusya örneğinde görüldüğü üzere, ABD yaptırımları nedeniyle ödeme sistemlerinin kapatılmasının vatandaşların fonlara erişimini engellediği hatırlatılıyor.
Dijital Euro ve Stratejik Özerklik
Avrupa'nın bu risklere yanıtı olarak geliştirilen dijital euro, stratejik özerkliği sağlamayı hedefleyen bir araç olarak görülüyor. AMB tarafından garanti edilecek bu elektronik para biriminin, mevcut bankacılık hizmetlerini tamamlaması planlanıyor. Projenin 2027 yılında 36 ödeme hizmeti sağlayıcısıyla pilot aşamaya geçmesi, 2029 yılından itibaren ise perakende ödemelerde yaygınlaşması öngörülüyor.
Sistemin hayata geçmesiyle birlikte, işletmelerin kartlı işlemlerde ödedikleri yüksek komisyonların düşmesi ve ödemelerin doğrudan banka hesapları arasında gerçekleşerek maliyetlerin azalması bekleniyor.
Küresel Eğilimler ve Yerel Çözümler
Sadece Avrupa değil, Birleşik Krallık da kartlı işlemlerin yüzde 95'ini domine eden ABD ağlarını kırmak için UK Payments Initiative gibi projeler başlatmış durumda. Benzer bir başarı Brezilya'da PIX sistemiyle elde edildi; bu sistem şu an ülkedeki işlemlerin yüzde 54'ünü karşılıyor. Kolombiya da Bre-B sistemiyle benzer bir dijital dönüşüm sürecine girmiş durumda.
Özel sektör tarafında ise European Payments Alliance (EuroPA) ve European Payments Initiative (EPI) gibi oluşumlar, farklı ülkelerdeki yerel ödeme çözümlerini birbirine bağlayarak sınır ötesi işlemleri kolaylaştırmayı amaçlıyor. Bu girişimler, kullanıcıların uygulama değiştirmeden farklı Avrupa ülkelerinde ödeme yapabilmesini hedefliyor.
