Sürdürülebilir Ekonomi ve Geri Dönüşüm Hamlesi
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye'de yıllık yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atığa dönüştüğünü belirterek, bu durumun doğal kaynak tüketimini artırdığını ve ekonomik kayıplara yol açtığını açıkladı. Bu döngüyü kırmak amacıyla hayata geçirilen DOA Sistemi, üreticiden tüketiciye kadar tüm süreci dijital yöntemlerle takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin yeniden üretime kazandırılmasını sağlıyor.
Ekonomik ve Çevresel Kazanımlar
Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte, içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ile 40 arasında bir azalma öngörülüyor. Bu gelişmenin cari açığa yıllık bazda en az 600 milyon dolarlık doğrudan katkı sunması bekleniyor. Çevresel açıdan ise 37 bin ton sera gazı emisyonunun engellenmesi, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yaygınlaştırma ve Altyapı Çalışmaları
Hali hazırda 482 üreticinin dahil olduğu sistemde, kayıtlı ambalaj sayısı 3 bin 673'e, mobil uygulama kullanıcı sayısı ise 2 milyonun üzerine çıktı. Vatandaşlar, DOA logolu ambalajlarını iade ederek her bir ürün için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Altyapı çalışmaları kapsamında ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulması planlanırken, manuel iade noktalarının sayısının 2027 yılı sonunda 30 bine ulaşması hedefleniyor.
Finansman ve Teknoloji Ekosistemi
Sistemin kamu bütçesi yerine, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeliyle, piyasaya ürün süren firmaların ödediği katılım bedelleriyle finanse edildiği belirtildi. Devletin düzenleyici ve denetleyici rol üstlendiği bu yapı, yerli teknoloji üretimini de destekliyor. Şu an sahada aktif olan 6 yerli makine üreticisi ve 21 operatör bulunurken, bu sayıların artmasıyla yeni istihdam alanlarının açılması bekleniyor. Ayrıca, Avrupa Birliği'nin geri dönüştürülmüş ham madde zorunluluğu karşısında Türk sanayisinin rekabet gücünün artırılması amaçlanıyor.
