Uluslararası piyasalarda Brent petrol fiyatları dalgalı bir seyir izlese de, Avrupa'daki akaryakıt istasyonlarında fiyatlar tarihi zirvelerine yakın kalmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu durumun yalnızca ham petrol maliyetiyle ilgili olmadığını, rafinaj kapasitesi ve ürün arzındaki darboğazların temel belirleyici olduğunu vurguluyor.
Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) verilerine göre, kıta genelindeki binek araçların büyük çoğunluğu hala içten yanmalı motorlara sahip. Bu durum, akaryakıt talebinin sürekliliğini sağlarken, arz tarafındaki sorunlar fiyatları yukarı çekiyor. Özellikle dizel yakıt, sadece binek araçlar için değil; tarım, inşaat ve lojistik sektörü için de kritik bir girdi oluşturuyor. Bu nedenle dizel fiyatlarındaki kalıcı artışlar, gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinin maliyetlerini de doğrudan etkiliyor.
Analistler, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa'nın tedarik rotalarının değiştiğine dikkat çekiyor. Eskiden Rusya'dan karşılanan dizel ve jet yakıtı ihtiyacı artık ABD, Hindistan ve Orta Doğu gibi bölgelerden sağlanıyor. Bu durum, Avrupa'yı küresel fiyatlar üzerinde daha kırılgan bir konuma getiriyor. Ayrıca, rafinerilerin halihazırda yüksek kapasiteyle çalışması, olası bir arz şokuna karşı yedek kapasite bırakmıyor.
Kpler baş analisti Sumit Ritolia, ham petrol bulunsa bile bunun dizel gibi ürünlere dönüştürülmesindeki kapasite kısıtlılığının fiyatları baskıladığını belirtiyor. Wood Mackenzie'den Alan Gelder ise Orta Doğu'daki çatışmaların ve lojistik rotalardaki belirsizliklerin fiyatları yukarı yönlü tetiklediğini ifade ediyor. Uzmanlara göre, tüketicilerin rahatlaması için rafineri faaliyetlerinin artması, stokların yeniden inşa edilmesi ve küresel ticaret akışının normale dönmesi gerekiyor.
Sonbahar bakım sezonunun yaklaşması ve kış aylarında artacak ısınma talebi, özellikle dizel piyasasında arzın daha da sıkılaşabileceğine işaret ediyor. Mevcut piyasa koşullarında, ham petrol fiyatlarında yaşanacak bir düşüşün pompa fiyatlarına yansıması, rafineri marjları ve stok seviyeleri nedeniyle oldukça yavaş gerçekleşebilir.
