Türkiye'de hayata geçirilen depozito iade sistemi, hem çevresel sürdürülebilirliği destekliyor hem de vatandaşlara ekonomik katkı sunuyor. Uygulama kapsamında, sisteme uygun içecek ambalajlarını iade eden vatandaşlara her bir ürün için 1 lira teşvik bedeli ödeniyor. Bu teşvik mekanizması sayesinde bugüne kadar toplam 130 milyon adet içecek ambalajı geri dönüşüm sürecine dahil edildi.
Toplanan atıkların malzeme dağılımı incelendiğinde, yüzde 67'lik oranla PET ambalajların ilk sırada yer aldığı görülüyor. Geri kalan kısmın yüzde 17'sini alüminyum, yüzde 16'sını ise cam ambalajlar oluşturuyor. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte toplama hacminde düzenli bir artış gözlemleniyor. Depozito İade Makineleri (DİM) ve manuel iade noktaları üzerinden yürütülen süreç, ambalajların temiz ve ayrıştırılmış şekilde toplanmasına olanak tanıyor.
Geri dönüşüm faaliyetlerinin çevresel etkileri de verilerle destekleniyor. Bugüne kadar gerçekleştirilen işlemlerle yaklaşık 246 ton karbondioksit emisyonunun önüne geçilirken, 47 bin varil petrol kullanımının engellendiği ve 11,4 gigavatsaat enerji tasarrufu sağlandığı belirtiliyor. Ambalajların doğaya karışmasını engelleyen bu sistem, aynı zamanda depolama sahalarındaki yükü de hafifletiyor.
Süreç yönetimi tamamen dijital altyapı üzerinden takip ediliyor. DİM'lerde barkod sistemiyle doğrulanan ambalajlar doğrudan geri dönüşüm tesislerine yönlendirilirken, manuel noktalardan gelen ürünler sayma ve doğrulama merkezlerinde kontrol ediliyor. Lisanslı tesislerde işlenen malzemeler; plastik ham madde, cam kırığı ve alüminyum olarak yeniden üretim döngüsüne kazandırılıyor. Yetkililer, iade noktalarının yaygınlaşmasıyla birlikte geri dönüşüm hacminin önümüzdeki dönemde daha da artacağını öngörüyor.
