Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik yoğun saldırıları nedeniyle ciddi bir rafineri kriziyle karşı karşıya kaldı. Özellikle Orsk, TANECO, Ilsky ve Ryazan gibi stratejik öneme sahip tesislerde yaşanan üretim kesintileri, ülkenin rafinaj sistemini zayıflatarak Moskova'yı alışılmadık bir şekilde petrol ürünü ithalatçısı konumuna getirdi.
Üretim Düşüşü ve İthalat Zorunluluğu
S&P Global Energy verilerine göre, Rus rafinerilerinde işlenen ham petrol miktarı temmuz ayında günlük 3,7 milyon varile gerileyerek geçen yılın ortalamasının yüzde 28 altına düştü. Bu durum benzin üretimini doğrudan etkileyerek iç piyasada ciddi bir arz darboğazına yol açtı. Mevsimsel talebin ancak yüzde 65'ini karşılayabilen yerel üretim nedeniyle bazı bölgelerde akaryakıt satışlarına kısıtlamalar getirildi.
Arz sıkıntısını aşmak isteyen Rusya, deniz yoluyla 1 milyon varilin üzerinde benzin ithal etti. Hindistan menşeli ürünler Mısır üzerinden ülkeye ulaştırılırken, Fas'tan da sevkiyatlar gerçekleştirildi. Ayrıca Belarus ve Kazakistan gibi komşu ülkelerden demir yoluyla yapılan yakıt tedariki de artırıldı.
İhracat Dengeleri Değişiyor
Rafinaj sektöründeki aksaklıklar, Rusya'nın ihracat stratejisini de kökten değiştirdi. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, ülkenin petrol ürünü ihracatı temmuz ayında günlük 1,4 milyon varile geriledi. Uzmanlar, bu durumun küresel enerji piyasalarında arz baskısı yaratabileceği konusunda uyarıyor. Energy Aspects analisti Natalia Losada, bu gelişmeyi "Rusya'nın rafinaj sisteminin ciddi ölçüde zayıflaması" olarak nitelendirirken, Oslo Üniversitesi'nden Francesco Sassi ise durumun uzun vadede ekonomik olarak sürdürülemez olduğunu vurguluyor.
Rus hükümeti, iç piyasadaki krizi kontrol altına alabilmek amacıyla benzin ihracatına yönelik geçici yasağı 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatma kararı aldı. Petrol şirketlerine ise sorun yaşanan bölgelere sevkiyatları artırmaları yönünde talimat verildi. Ancak uzmanlar, saldırıların devam etmesi halinde küresel motorin ve jet yakıtı piyasalarında fiyat baskısının artabileceğini ve Avrupalı alıcıların Rusya ile aynı kaynaklar için rekabet etmek zorunda kalabileceğini öngörüyor.
