İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen kapsamlı bir astronomi çalışması, Samanyolu galaksisinin geçmişine dair önemli bulguları gün yüzüne çıkardı. Dr. Olcay Plevne ve doktora öğrencisi Furkan Akbaba tarafından gerçekleştirilen araştırmada, galaksimizin yuttuğu dört yeni cüce galaksi kalıntısı ile bir adet parçalanmış küresel küme kalıntısı tanımlandı.
Yapay Zeka ile Galaktik Arkeoloji
Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı'na ait Gaia uydusundan alınan veriler ile yer tabanlı SDSS-V teleskoplarından elde edilen yüksek çözünürlüklü bilgileri birleştirdi. Yaklaşık 1,4 milyon yıldızın hareket ve kimyasal özelliklerini inceleyen ekip, bu verileri makine öğrenmesi algoritmalarına girdi olarak sundu. "Kemodinamik" olarak adlandırılan bu yöntemle, yıldızların hem uzaydaki hareketleri hem de kimyasal yapıları eş zamanlı olarak analiz edildi.
Dr. Olcay Plevne, bu süreci bir canlının DNA analizine benzeterek, galaksimizin geçmişte diğer küçük sistemleri bünyesine katarak büyüdüğünü belirtti. Plevne, daha önce literatürde yer alan 15 yapıya ek olarak keşfedilen bu yeni sistemlerin, galaksi evrim modellerini geliştirmek için kritik bir rol oynadığını ifade etti.
Bilimsel Literatüre Yeni Katkı
Keşfedilen yeni yapılar, araştırmacıların isimlerinin baş harflerinden esinlenilerek FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5 şeklinde isimlendirildi. Çalışmanın sonuçları, astronomi dünyasında saygın bir yere sahip olan Publications of the Astronomical Society of the Pacific dergisinde yayımlandı.
Doktora öğrencisi Furkan Akbaba, yapay zekanın literatürde bilinen yapıların dışında kalan farklılıkları tespit etmesiyle keşfin gerçekleştiğini vurguladı. Akbaba, bu verilerin gelecekte yapılacak galaksi oluşum simülasyonları için temel bir gözlemsel veri seti oluşturacağını belirtti. Araştırmacılar, ilerleyen dönemlerde yapılacak daha derin analizlerle bu yapıların ne zaman ve nasıl birleştiğine dair sorulara yanıt aramayı hedefliyor.
