Küresel piyasalarda yaşanan jeopolitik belirsizlikler, ekonomi yönetiminin para politikası üzerindeki hareket alanını kısıtlıyor. ABD, İsrail ve İran üçgeninde yeniden alevlenen çatışmalar, küresel ekonomideki iyimser beklentileri gölgelerken, petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesine çıkması enflasyonist endişeleri tetikledi. Bu ortamda Merkez Bankası, mevcut para politikasını koruma kararı alarak faiz indirimi beklentilerini şimdilik rafa kaldırdı.
Reel Sektörün Finansman Çıkmazı
Para politikasındaki sıkı duruş, enflasyonla mücadele açısından kritik görülse de reel sektörün finansman koşullarını zorlaştırmaya devam ediyor. Ticari kredi faizlerinin yüzde 50'nin üzerinde seyretmesi, sanayi kuruluşlarının kârlılığını doğrudan etkiliyor. İstanbul Sanayi Odası'nın verilerine göre, Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesindeki şirketlerin finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 86,7 gibi tarihi bir seviyeye yükseldi. Bu durum, şirketlerin yatırım iştahını baskılayarak üretim süreçlerinde yavaşlamaya neden oluyor.
Maliye Politikasıyla Destek Arayışı
Para politikasının sınırlı kaldığı bu dönemde, üretim kesimini ayakta tutmak için maliye politikası araçları ön plana çıkıyor. Hükümet, reeskont kredileri ve Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) limitlerini artırarak sanayiciye nefes aldırmayı hedefliyor. Ayrıca, ihracatçı firmalar için kurumlar vergisinin yüzde 12,5'e indirilmesi ve istihdam teşviklerinin uzatılması, reel ekonomiyi canlandırmaya yönelik atılan önemli adımlar arasında yer alıyor.
Öte yandan, Türk Lirası'nın reel değerlenmesi ve Reel Efektif Döviz Kuru'nun (REK) 100 seviyesinin üzerine çıkması, ihracat performansı açısından dikkatle izlenmesi gereken bir risk unsuru oluşturuyor. Uzmanlar, dezenflasyon süreciyle uyumlu kademeli faiz indirimleri başlasa dahi, finansman maliyetlerinin yatırımcıyı tatmin edecek seviyelere inmesinin zaman alacağı görüşünde birleşiyor. Deprem harcamalarının bütçe üzerindeki yükünün hafiflemesiyle birlikte, kamu maliyesinin sunduğu hareket alanının önümüzdeki aylarda reel sektörü desteklemek için daha etkin kullanılması bekleniyor.
