Türkiye'de tütün kullanımının sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve dumansız yaşam alanlarını korumak amacıyla 2009 yılında hayata geçirilen Dumansız Hava Sahası uygulaması, 17. yılını geride bıraktı. Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen düzenlemeler kapsamında, bugüne kadar ülke genelinde 46 milyonu aşkın denetim gerçekleştirildi.
Dijital Denetim ve İhbar Mekanizması
Uygulamanın etkinliğini artırmak amacıyla denetim süreçleri dijital ortama taşındı. Dumansız Hava Sahası Denetim Sistemi üzerinden yürütülen faaliyetlerde, planlama ve raporlama süreçleri tek merkezden yönetiliyor. Vatandaşlar, ihlalleri ALO 184 SABİM hattı veya Yeşil Dedektör mobil uygulaması üzerinden bildirebiliyor. Sisteme düşen ihbarlar, en geç 2 saat içerisinde bölgeye en yakın denetim ekibine yönlendiriliyor.
7/24 Sahada Denetim
Türkiye genelinde yaklaşık 1500 denetim ekibi ve 10 bine yakın personel, 7 gün 24 saat esasına göre görev yapıyor. Denetimler; rutin kontroller, ihbar üzerine yapılan incelemeler ve iller arası çapraz denetimler olmak üzere üç farklı yöntemle gerçekleştiriliyor. Ekiplerin tarafsızlığını ve etkinliğini korumak amacıyla 81 ilde görev yapan personel, her ay farklı illerle eşleştirilerek çapraz denetimlere tabi tutuluyor.
İhlal tespit edilen işletmeler için süreç, takip denetimleriyle devam ediyor. Bir ihlal durumunda, ilgili işletmeye 20 gün içerisinde en az 3 kez takip denetimi yapılarak kurallara uyum sağlanması hedefleniyor. En az iki kişiden oluşan denetim ekiplerinde kolluk kuvveti temsilcileri de yer alarak sürecin güvenliğini sağlıyor.
Kapsamlı Yasaklar
Uygulama kapsamında kahvehane, lokanta ve kafeterya gibi kapalı alanların yanı sıra, toplumun yoğun kullandığı açık alanlarda da kısıtlamalar uygulanıyor. Sağlık kuruluşları, alışveriş merkezleri ve terminallerin giriş kapılarının en az 5 metre çevresinde tütün ürünü kullanımı yasaklanmış durumda. Ayrıca çocuk parkları, spor alanları ve yürüyüş yollarında tütün ürünü kullanımı tamamen yasaklanarak genç nesillerin dumandan korunması amaçlanıyor.
