Kiralık ev arayanların karşılaştığı en büyük sorunlardan biri yüksek kira bedellerinin yanı sıra peşin ödeme talepleri. Piyasada birçok ev sahibi, kiralama sürecinde kiracılardan iki veya üç aylık depozito istiyor. Bununla birlikte altı aylık hatta bir yıllık kira bedelinin baştan ödenmesi şartı koşulabiliyor.
Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Kira bedelinin hangi zaman dilimlerinde ödeneceğinin tamamen tarafların iradesine bırakıldığını belirtti. Sözleşmede kiranın üçer aylık dönemler halinde veya her yıl başında bir defaya mahsus peşin ödeneceği yazıyorsa, bu durum hukuken geçerli kabul ediliyor. Kiracının başlangıçta bu şartı kabul etmesi, ödeme şeklinin resmiyet kazanmasını sağlıyor.
Ödeme planının geleceği de etkilediği vurgulanıyor. Uzman görüşüne göre, sözleşmede bir yıllık peşin ödeme maddesi varsa, bu şart kira süresi uzadıkça da geçerliliğini koruyor. Kiracının sonraki yıllarda aylık ödemeye geçmek istemesi durumunda ev sahibi kalan tutarlar için yasal yollara başvurabilir.
Depozito konusunda ise yasal sınırlar net. Türk Borçlar Kanunu uyarınca depozito bedeli en fazla üç kira tutarı kadar olabilir. Depozito adı altında ekstra güvence bedeli istenmesi hukuki dayanaktan yoksundur. Kiracılar, üç aylık sınırı aşan ödemeler için fazla verdikleri parayı geri talep etme hakkına sahiptir. İade miktarı sözleşmede belirtilmişse o tutar ödenir; aksi halde Yargıtay içtihatları doğrultusunda kira artışları dikkate alınarak hesaplama yapılır.
Sözleşmelerde yer alan bazı maddeler ise yazılsa bile geçersiz sayılıyor. Kiracının emlak vergisini ödemeyi taahhüt etmesi veya on iki aylık TÜFE ortalamasının üzerinde zam yapılması öngören hükümler bağlayıcı değil. Ayrıca kiracının özel hayatını kısıtlayan, misafir kabulünü yasaklayan şartlar da hükümsüzdür. Ancak konutun sürekli farklı kişilerce kullanılması alt kiralama olarak nitelendirilebilir ve tahliye sebebi oluşturabilir.
