Yapay zeka teknolojileri son yıllarda olağanüstü bir hızla hayatımıza girerken, bu gelişim yeterince denetlenmediğinde bilgi ekosistemini derinden sarsıyor.
Özellikle üretken yapay zeka arama araçları, kullanıcılara hızlı ve akıcı yanıtlar verse de, haber içeriklerinde kaynakları doğru göstermeme, orijinal yayıncılara trafik sağlamama ve hatta engellenmiş içeriklere bile erişme gibi sistematik sorunlar ortaya çıkartıyor. Columbia Üniversitesi Tow Center for Digital Journalism’ın yayımladığı araştırmada, ChatGPT Search, Perplexity, Grok-3 gibi sekiz popüler aracı 1600 sorguyla test edildi.
Sonuçlar oldukça dikkat çekici oldu. Genel hata oranı yüzde 60’ın üzerinde, premium modeller daha iddialı ama daha yanlış yanıtlar veriyor, robots.txt engelleri aşılıyor ve lisans anlaşmaları bile doğru atıf garantisi sağlamıyor. Bu durum hem kullanıcıları yanıltıcı bilgiye maruz bırakıyor hem de haber yayıncılığının geleceğini tehdit ediyor. Yapay zekanın muazzam potansiyeli, ancak şeffaf kurallar, zorunlu kaynak gösterme ve güçlü denetim mekanizmalarıyla sürdürülebilir hale gelebilir.
Yapay zeka modelleri kısa sürede metin yazmaktan gerçek zamanlı aramaya kadar geniş bir yelpazeye ulaştı. Ancak bu hız, genellikle yetersiz test, aceleci geliştirme ve etik denetim eksikliğiyle ilerledi. Üretken yapay zekalı arama araçları internetteki içeriği tarayıp özetleyerek kullanıcıya doğrudan bilgi sunmayı hedeflerken, bu süreçte orijinal haber kaynaklarının emeğini hiçe sayan bir yapı ortaya çıktı. Yayıncılar, içeriklerinin AI tarafından yeniden paketlenip kaynak gösterilmeden kullanıldığını, web trafiğinin kesildiğini ve gelir kaybettiklerini vurguluyor. Tow Center’ın yeni çalışması, sorunun artık tek bir modele özgü olmadığını, tüm büyük generatif arama araçlarında yapısal bir sorun olduğunu kanıtlıyor.
Araştırmada şu sekiz AI uygulamaları incelendi: OpenAI ChatGPT Search, Perplexity, Perplexity Pro, DeepSeek Search, Microsoft Copilot, xAI Grok-2, Grok-3 (beta), Google Gemini...
20 farklı haber sitesinden (AI erişimini engelleyenler, lisans verenler, dava açanlar dahil) rastgele seçilen 10’ar makaleden alınan doğrudan alıntılarla toplam 1600 sorgu yapıldı. Araçlardan alıntıya ait makalenin başlığı, yayıncısı, tarihi ve orijinal bağlantısı istendi.