Son 20 yýlda yüz binlerce kiþinin katýlýmýyla yürütülen genetik araþtýrmalar, bilim insanlarýna önemli veriler saðladý ancak bu verilerin doðrudan yeni tedavilere dönüþmesi, hastalýklarýn biyolojik mekanizmalarýnýn karmaþýklýðý nedeniyle sýnýrlý kaldý. Türk bilim insaný Köprülü'nün liderliðindeki yeni araþtýrma ise odaðý kandaki proteinlere çevirerek genetik yapý ile hastalýklar arasýndaki baðlantýyý daha anlaþýlýr hale getirmeyi amaçlýyor.
Dünyanýn saygýn bilim dergilerinden Cell'de yayýmlanan ve halihazýrda alanýnda dünyanýn en geniþ kapsamlý araþtýrmasý olan bu çalýþma, 89 kurumdan 118 bilim insanýnýn katkýsýyla hazýrlandý. Bu proteogenomik araþtýrmada, toplam 78 binden fazla kiþinin verisi incelenerek kandaki proteinlerin genetik yapýsý analiz edildi ve hastalýklarýn altýnda yatan biyolojik mekanizmalar ele alýndý.
Londra Queen Mary Üniversitesi bünyesindeki Precision Healthcare Üniversite Araþtýrma Enstitüsünde (PHURI) akademisyen olarak görev yapan ve Cambridge Üniversitesi ile Berlin Institute of Health (BIH) bünyesinde de çalýþmalar yürüten Köprülü, liderlerinden olduðu yeni çalýþmanýn detaylarýný ve bilim dünyasý açýsýndan önemini AA muhabirine anlattý.
Uzmanlýk alanýnýn insan genetiði, biyobanka ölçeðinde biyolojik veri analizleri ve biyoinformatik olduðunu belirten Köprülü, araþtýrmalarýnda hastalýklarýn moleküler mekanizmalarýný anlamaya ve yeni ilaç hedefleri geliþtirmeye odaklandýðýný ifade etti.
Köprülü, geleneksel týp yöntemlerinin büyük ölçüde hastalýklarýn dýþarýdan görülen belirtilerine odaklandýðýný ancak insan vücudunda hastalýk ortaya çýkmadan önce çok sayýda moleküler deðiþimin baþladýðýný söyledi.
Araþtýrmalarýnýn, tam olarak bu görünmeyen biyolojik süreçleri anlamaya odaklandýðýný vurgulayan Köprülü, "Bizim araþtýrmamýz tam olarak bunlarýn görünmeyen kýsmýna odaklanýyor çünkü gerçekten tarihte ilk defa yüksek çözünürlükle moleküler deðiþiklikleri gözlemlemeye, bilmeye baþladýk." dedi.