EGE Üniversitesi'nden Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu'nun, 11 ili etkileyen depremlerin kültürel miraslarda yol açtığı hasarın belirlenmesi için Instagram hesabından yaptığı çağrıya yanıt veren Akdeniz Üniversitesi'nden Doç. Dr. Nusret Demir'in girişimiyle alanlarında uzman 50 gönüllü, hasar alan 1500'den fazla arkeolojik ve tarihi alanı belgeleyip değerlendirdi. Bu proje, Avrupa'nın kültürel miras alanındaki en önemli ödülü 'Europa Nostra Ödülü'nü Türkiye'ye getirdi.
Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ile Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü'nden Doç. Dr. Nusret Demir'in birlikte yürüttüğü 'Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi Projesi', Türkiye'ye ödül getirdi. 'Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma' kategorisinde Avrupa'nın kültürel miras alanındaki en önemli ödülü 'Europa Nostra Ödülü'nü alan projeyle ilgili bilgi veren Doç. Dr. Nusret Demir, 2023 Şubat depremleri sonrasında araştırmacılar ve gönüllüler tarafından oluşturulan dijital izleme sistemini içeren girişim sayesinde, kamuoyundan gelen bildirimleri uydu analizleriyle birleştirerek, 1500'den fazla miras alanındaki hasarın belgelendiğini kaydetti. Doç. Dr. Demir, proje kapsamında iyileşme ile afet müdahalesi için açık erişimli kaynak oluşturulduğunu aktardı.
Projenin Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu'nun Instagram üzerinden çağrısıyla başladığını kaydeden Doç. Dr. Demir, "Çiler hocamız bu çağrıda 'Bölgedeki kültürel miras zararları ile ilgili kayıtlar alın' diyordu. Bölgeye giden arkadaşlardan bu şekilde bir ricası vardı" dedi. Kendisinin Prof. Dr. Çilingiroğlu'na ulaşarak, uydu teknolojileriyle uzaktan algılamayla bölgeye gitmeden de hasar durumlarını analiz edebileceklerini söylediğini belirten Doç. Dr. Demir, "Proje kapsamında deprem bölgesinde sadece antik kentler değil, bütün kültürel miras yapıları, binalar, müzeler, höyükler, her türlü kültürel miras yapısı, eseri analiz edildi" dedi.
Bu analiz için Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu'nun organizasyonuyla 'Gönüllüler Ordusu' kurulduğunu anlatan Doç. Dr. Demir, "50 kadar teknik uzmanla birlikte gönüllü arkadaşlarımız çok değerli katkı verdi. Bütün bu eserleri çok detaylı şekilde koordinatları dahil, hangi döneme ait olduğu, türünü, yılını belirlediler. Hasarı da teknik olarak uydu verileriyle analiz ettik. O arkadaşlar yerden aldıkları hasar bilgilerini bize verdi ve bir sistem oluşturduk" dedi.
Bu çalışmayı bir proje olarak düşünmediklerini, o günlerde bölgeye faydaları olsun diye yaptıklarını vurgulayan Doç. Dr. Demir, "Deprem zamanı insanların psikolojisini biliyoruz. Biz de bir şey yapma motivasyonuyla yaptık. Akademik çalışma olsun diye yapmamıştık. Tamamen bir gönüllü dayanışmasıydı bu çalışmamız" ifadelerini kullandı.
'Europa Nostra Ödülü'nün Avrupa Birliği tarafından da desteklenen, Avrupa'nın kültürel miras alanındaki en önemli ödülü olduğunu anlatan Doç. Dr. Demir, projenin hem üniversiteler hem de gönüllülerle birlikte gerçekleştirilmesinin kıymetli olduğunu vurguladı. Ödül töreninin Lefkoşa'da düzenleneceğini aktaran Doç. Dr. Demir, "Gönüllü arkadaşlarımızın katkısı çok büyük. Biz projeyi beraber yaptık. Onlarsız kesinlikle olmazdı. Onları temsilen de Lefkoşa'da bulunmak istiyoruz" dedi.