Bundan 50 yıl önce “Tuşsuz, kablosuz, konuştuğumuz kişiyi görebileceğimiz telefonlar olacak” diyen birine “Öyle şey olur mu” derdik. Geldiğimiz noktada kablosuz ve tuşsuz telefonumu izin verdiğim sürece uzaktan bile kullanmamız mümkün. Bu basit örneğe göre hayatın çok kolay olması gerekirken (teknolojik anlamda) hiç kolaylaşmıyor. Aksine bir araba zorlukla devam ediyoruz. Nereden buraya geldik peki?

Körler olarak kâğıt-kalemi az da olsa kullanma ihtiyacımız var. Tabii Braille (Körler alfabesi) bilen körlerden bahsediyorum. Başkaları tarafından Braille olarak hazırlanıp bize sunulması gereken belgeler var. Bunun yapan kurumların da kurumlardaki bu işle uğraşanların da bunları iyi bilmesi gerekiyor ama mümkün olmuyor.

Geçen hafta sonu Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) yapıldı. En az 5 arkadaşımla konuştum, kurallar hepsine farklı uygulanmış. Kimine “Sınav kitapçığına dokunman yasak” denmiş, kimineyse “Kitapçığı sen açacaksın”... “Sınav bilgilerini doldurman gerek” denerek önüne kalem-kâğıt konanlar da var. 

Görmeyerek sınava girdiğinizde sizin için iki kişi görevlendiriliyor; biri okuyor, biri işaretliyor. Sınav binasında bütün bunlara başkanlık eden birisi de oluyor. Yani sınava gireceğimde benim için en az iki kişi çalışıyor. Masanın bir tarafında ben oturuyorum, diğer tarafında iki gören... Biri okuyor, ben cevaplıyorum ve ikinci kişi işaretliyor. Bu durumda kopya çekmek mümkün mü sizce? Tüm hareketleriniz dört göz tarafından izleniyor.

Kuralları sınava girenin de sınavı yapanın da tam olarak bilmemesi ilginç. Teknolojinin varlığını doya doya yaşadığımız bir devirde neden insan kontrolüne bırakılıyor ki bu sınav meselesi? Neden bir adım ileri gidemiyoruz?

En büyük sorunu okuyucu konusunda yaşıyoruz. Görevlendirilmiş olanlar eksik donanımla geçiyorlar karşımıza. Sınav öncesi neyi, nasıl yapacaklarını genelde biz anlatıyoruz. Kendi aramızda nasıl okuyucuyu değerlendiriyorsak, onlar da bizi değerlendiriyor ve bir sonraki sınava en son öğrencinin verdiği bilgilerle geliyorlar. Sonuçta ortaya çıkan sorunlar salatası oluyor. Bunun tek çözümü var; insan müdahalesini mümkün olduğu kadar azaltmak. Sınava girecek görmeyenler bilgisayar kullanabiliyor. Şu an çok basit düşünüyorum; minik bir yazılımla bu mümkün. Sınav kitapçığını basmak yerine sorular yüklenir, ekran okuyucusunun sesiyle sorular okutulur, şık işaretlenir ya da boş bırakılır. Ekranı gören biri tarafından da izlenir kopya çekilmesin diye. Hepsi bu. Kullanılan bilgisayar internet ağından kopartılır, çevrimdışı olarak sınav biter. Pandemide bunu uzaktan gayet başarılı yaptılar. Yani yeni bir şey istemiyorum. Basit bir teknolojiyi kullanıp herkesin memnun olacağı sınavı gerçekleştirmek o kadar da maliyetli olmayacaktır. İşte bu da benim sınav hayalim.