D. Trump’ın sonuçları bakımından zayıf ve birçok açıdan ABD aleyhine ilklerle dolu ziyaretinden sonra Xi’nin deyimiyle “Eski Dost Putin’in” Çin ziyareti gerçekleştirildi. Bu ziyaret Trump’ın ziyaretinden hayli farklıydı. Bir kere D. Trump’ın ABD'si ile gerilim dolu stratejik müzakereler söz konusuyken Putin’in ziyareti Rusya Çin arasındaki stratejik ortaklığın 25. yılında gerçekleşen bir dostluğun kapsamını genişletme hamlesi olarak dikkat çekmektedir. Rus Kommersant Gazetesi 2001 yılında V. Putin ile Çin lideri Jiang Zemin arasında imzalanan İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Antlaşmasına atıf yapmıştır. Kommersant’dan gazeteci Sergei Strokan “Putin’in önceki Çin ziyaretinde Ağustos sonu veya Eylül başı gibi yapılabileceği ön görülmekte iken tarihin Mayıs ayına öne alınması sembolik bir siyasi değer taşımaktadır” demektedir. Herhalukarda bunun ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla ve D. Trump’ın ziyaretiyle ilişkili olduğunu vurgulamaktadır.

Çin Liderliği Ukrayna Savaşından dolayı zor dönem geçiren Putin’e büyük devlet başkanı protokolü uygulamıştır. Yani D. Trump’a uygulanan protokol Putin’e de uygulanmıştır. Aslında bu Çin’in daha da belirginleşen gücünü görmektedir; Çin bir devlete büyük devlet muamelesi ve tanımı yapabilir pozisyonu kazanmıştır.

Rusya Federasyonu ile Çin arasındaki siyasi ve güç ilişkisinden önce devasa  ekonomik ve beşeri ilişkilerle birbirini tamamlayan ama aynı zamanda rahatsız eden simetrik bir puzzle söz konusudur. Özellikle ABD yaptırımlarından sonra Rus petrolünün, doğal gazının ve LNG’sinin en büyük alıcısı Çin’dir. Sadece Rus enerji hammaddelerinin değil; alüminyum, kömür ve bakır gibi diğer madenler ile kereste ve tarımsal emtiaların da önemli bir ithalatçısıdır. Bunun karşılığında Çin Rusya’ya traktörler, iş makineleri, ve çeşitli motorlu kara taşıtları, sanayii ekipmanları, elektrikli ısıtıcılar, matkaplar, vanalar, sübaplar, bilgisayarlar, monitörler, optik ve elektronik projeksiyon cihazları gibi endüstriyel üretimler, dayanıklı ev aletleri, tekstil ürünleri ve çeşitli sanayii bileşenleri ihraç etmektedir. Aslında Rusya Federasyonunun Ukrayna operasyonu öncesi üç büyük ticari partnerinden (Almanya, Hollanda ve Çin) biri olan Çin ile ithalat ve ihracat kalemleri ve oranları birbirine benzerdir.

Ancak, Ukrayna Savaşından dolayı ABD ve Avrupalı güçlerin Rusya Federasyonu ile ilişkileri düşmanca bir tutuma dönüşmüştür. Dolayısıyla geriye Çin ve İran gibi doğrudan Rusya’ya destek veren ülkeler ile Kazakistan, Kırgızistan gibi dolaylı olarak teknoloji ürünleri özellikle de savunma sanayii ve yardımcı ürünleri satan ülkeler kalmıştır. Alman Die Welt Gazetesi Avrupalı istihbarat kuruluşlarının bilgilerine dayanarak Çin’in kendi topraklarında Rus askerlerine gizlice eğitimler verdiği haberini yayınlamıştır. İstihbarat kuruluşlarının -doğal olarak- yorum yapmaktan kaçındıkları, olumlu olumsuz bir teyitte bulunmadıkları bu haberde “2025 sonunda 50’er kişilik Rus askeri gruplarına farklı bölgelerde Çin Halk Kurtuluş Ordusu tarafından eğitimler verildiği” bilgisi yer almıştır. Bu eğitimler “insansız sistemlerin kullanılması, dronlara karşı karşı elektronik tedbirler, modern savaş simülasyonları” olarak gruplandırılmıştır. Katılımcılar farklı rütbelerde ve farklı kuşaklardandır. Bunlardan bazıları Rusya’nın dronlar konusunda uzmanlaşmış elit Rubicon birliklerine mensupturlar. 2026 başında halen Ukrayna’da savaşan bazı birliklerde komuta düzeyinde bulunan bir düzine Rus askeri Çin’de eğitim almıştır. Die Welt niçin bu konuya eğildiğini adını vermeyen bir Alman Dışişleri yetkilisinin sözleriyle ifade etmektedir: “Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırıları ve saldırı tehditleri Avrupa güvenliği için de bir risk oluşturmaktadır”.

Aynı şekilde taktik planda Rusya da geçen yıl “zırhlı birlikler, topçu birlikleri, askeri mühendislik ve hava savunma birliklerinde” çalışan yaklaşık 600 Çin askerini eğitmiştir. Rusya ve Çin Ukraynada kullanılan Batı menşeli silah sistemlerinin, özellikle çok namlulu roketatar himars’lar veya Amerika tarafından Ukrayna’ya sağlanan patriot hava savunma sistemlerinin bilgilerini paylaşmışlardır. Modern savaşlarda her savaş bölgesinin adeta bir savunma sanayii fuarı işlevi gördüğünü daha önce belirtmiştik. Bu gerçeğin bir de diğer yüzüne bakmakta yarar vardır. Bu da savaş sırasında kullanılan silahların kodlarının, sistemlerinin, mekanik ve mühendisliğinin, vb çözümüdür. İran Savaşından önce yapılan Pakistan Hindistan Savaşında Pakistan Hava Kuvvetlerinin kullandığı Çin yapımı PL-15E füzeleri Hindistan Hava Kuvvetlerine ait Rafale uçaklarını düşürmüştü. Ancak, bu savaştan sonra kendini imha yeteneği planlanmamış Çin yapımı J-17 veya J-10C uçağından fırlatıldığı tahmin edilen bir PL- 15E füzesi Hindistan içinde düştüğü yerden alınmış ve Hindistan Savunma Araştırma ve Geliştirme Teşkilatı tarafından incelenmiştir. Bu Kurum tarafından PL- 15E füzesinin haberleşme şemaları ve radar karakteristikleri analiz edilerek elektronik harp veri tabanlarına aktarılmıştır. Yürütülen incelemeler sonucu füzenin frekans çevikliği mantığı, radar yayınları ve veri bağı formatlarının çözüldüğü bildirilmiştir. Bu erişilen bilgi ve çözümlemenin sistemlerin bilgileri Hindistan Hava Kuvvetleri tehdit kütüphanesine eklenmiştir. Haberi bir Fransız Savunma Dergisi vermiştir. (Savunmatr.com sitesi, Kübra Demirbaş; “Hindistan, Pakistan’dan ele geçirdiği Çin yapımı PL- 15E’nin verilerini çözdü” haberi; 21/05/2026). Bu haberdeki veri çözümü Hindistanı olduğu kadar Fransa’yı da ilgilendirmektedir; zira iki Rafale uçağının düşürüldüğü bildirimi yapılmıştır. Her ne kadar uçakların düşürülmesi Pakistan Hava Kuvvetlerinin kullandığı uçaklardan daha üst versiyon ise de fırlattıkları füzelerin menzili daha kısadır. Bu açıdan, PL- 15E füzelerinin kod çözümü Fransa için de değerli bir başarıdır. Eğer bu füzelere yönelik etkili bir önleme başarısı gösterilmez ise bu Fransız Rafale uçakları için de olumsuz bir referans oluşturacaktır.

Bundan dolayı sahada savaş sonrası da Fransız Hindistan ortak çalışması yapıldığını düşünüyorum. Benzeri bir durumun Rusya ile Çin arasında geliştirildiğini anlamak mümkün. Paragrafın başında belirttiğim çok namlulu roketatarların, patriot benzeri savunma füzelerinin ve diğer Batı menşeli silah bilgilerinin, kalıntılarının ve bıraktıkları izlerin paylaşımı sahada ortak silah sistemleri istihbaratının geliştirilmiş olduğunu göstermektedir. Ukrayna savaşının başladığı 2022’den beri Moskova ile Pekin arasında ekonomik alanda olduğu kadar askeri alanda da sıkı bir işbirliği gözlemlenmektedir. Özellikle ekonomik alanda Çin Rusya için bir can simiti işlevi görmüştür. Amerika’nın CAATSA ve AB’nin diğer yaptırımları ile boğulmaya çalışılan Rusya Uzakdoğu’da Çin devi ile doğalgaz ve petrol boru hatları üzerinden yaşamsal bir bağ kurmuştur. Keza Ukrayna savaşı için Çin Rusya’ya istediği herşeyi vermese de bazı silah sistemlerini vermiştir. Dolayısıyla Çin ve Rusya arasındaki işbirliği savaş sahasına kadar inmiş durumda diyebiliriz.