Modern dünya tarihi ve küresel İslam düşüncesi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Cemil Aydın, İstanbul Medipol Üniversitesi'nde öğrenciler ve akademisyenlerle bir araya geldi. Harvard Üniversitesi'nde doktorasını tamamlayan ve küresel entelektüel tarih alanında önemli eserlere imza atan Aydın, "Adalet, Hürriyet ve Medeniyet: Modern Asya, Afrika ve İslam Düşüncesinin Mirası" başlıklı konferans verdi. Cemil Aydın, Avrupa merkezli tarih anlayışına karşı sömürgecilikten arınmış (dekolonyal) bir bilgi üretiminin temellerini tartışmaya açtı. Şu günlerde İstanbul'da devam eden ve sömürgeciliğin bilgi üretimi ile teknoloji üzerindeki hegemonyasını eleştiren "World Decolonization Forum" (Dünya Dekolonizasyon Forumu) ile paralel bir entelektüel zemine oturan konuşmasında Aydın, sömürgeciliğin sadece tarihsel bir olay olmadığını, zihinsel mirasının bugün hala devam ettiğini vurguladı.

"ZEHRİN GELDİĞİ YER İLAÇ OLAMAZ" TARTIŞMASI Bazı düşünürlerin Avrupa ile kurulan düşünsel ilişkinin tamamen kesilmesi gerektiğini savunduğunu belirterek Cemil Aydın, "Zehrin geldiği yer ilaç olamaz yaklaşımı son dönemde güç kazandı. Batılı fikirlerle yapılan sentezin toplumları içeriden zehirlediği yönündeki görüşler özellikle "öze dönüş" ve medeniyet ihyası fikrini öne çıkarıyor. Ancak Tanzimat'tan itibaren Ahmet Cevdet Paşa, Namık Kemal ve Mehmet Akif gibi isimler Avrupa düşüncesiyle İslam geleneğini sentezleyerek yeni bir gelecek kurmaya çalışıyor. Bu mirasın tamamen reddedilmesi haksızlık olacaktır" dedi. Prof. Dr. Cemil Aydın ʺAydınlanma sadece Avrupa'nın başarısıdırʺ tezine itiraz ediyor (Haberin görselleri Takvim Foto Arşiv'den alındı)

GERÇEK KÜRESEL AYDINLANMA 19. YÜZYILDA ASYA VE İSLAM DÜNYASINDA YAŞANDI

Genel kabul gören "Aydınlanma sadece Avrupa'nın başarısıdır" tezine güçlü bir itiraz getiren Aydın, 19. yüzyıldaki gerçek küresel aydınlanmanın Avrupa dışında; Asya, Afrika ve İslam dünyasında yaşandığını savundu. Namık Kemal neslinin oryantalizme karşı sadece siyasi değil, muazzam bir fikri mücadele verdiğini belirten Aydın, sunumundaki bir görsele atıfta bulunarak tebessümle, "Namık Kemal'i o görsele Karl Marx'tan daha karizmatik olduğu için koydum. Çünkü bu kurucu nesil, Avrupa aydınlanmasını alıp kendi haklarını savunacak şekilde yeniden tanımlamış, insanlık tarihinin en üretken fikir akımlarını inşa etmiştir" dedi.

ASYA VE İSLAM DÜNYASINDA AYDINLANMA HAREKETİ Prof. Dr. Cemil Aydın, 19. yüzyılda Avrupa dışında, Asya'da, İslam dünyasında ve Afrika'da önemli bir aydınlanma hareketi yaşandığını söyledi. Bu düşünsel dönüşümün en önemli temsilcileri arasında Ahmet Cevdet Paşa ve ailesinin yer aldığını belirten Aydın, Cevdet Paşa'nın hem İslam ilim geleneğine hâkim olduğunu hem de Fransızca öğrenerek Avrupa düşüncesini yakından takip ettiğini ifade etti. Avrupa merkezli tarih anlayışına karşı daha hakkaniyetli bir dünya tarihi yaklaşımı geliştirdiğini dile getiren Aydın, Cevdet Paşa'nın medeniyet tarihini tek merkezli okumaya karşı çıktığını vurguladı. "İSLAMİ GELENEK İÇTİHATLA YENİDEN YORUMLANDI" Namık Kemal neslinin oryantalizme karşı güçlü bir fikri mücadele verdiğini söyleyen Cemil Aydın, Fatma Aliye Hanım başta olmak üzere dönemin aydınlarının, İslam'ın kadını ezdiği yönündeki tezlere karşı önemli cevaplar geliştirdiğini anlattı. Bu kuşağın, İslami geleneği taklit ederek değil içtihatla yeniden yorumlama cesaretine sahip olduğunu ifade eden Aydın, "Yeni bir dünya tarihi vizyonu geliştirdiler. Bilim üretmenin ve geleceği inşa etmenin Müslüman toplumlar için mümkün olduğunu savundular" dedi.

İSLAM MEDENİYETİ TANIMLANDI 20. yüzyılın başlarında İslam medeniyeti fikrinin yeniden tanımlandığını belirten Aydın, Müslüman düşünürlerin İslam medeniyetini yalnızca dini bir çerçevede değil; bilim, felsefe ve hümanizm temelinde de yeniden kurguladığını söyledi. Hz. Muhammed'in de bu dönemde yalnızca Allah'ın Resulü olarak değil; devlet adamı, düşünür ve toplum modeli olarak yeniden ele alındığını ifade eden Prof. Dr. Aydın, Peygamber Efendimizin farklı yönlerinin öne çıkarıldığı eserlerle İslam düşüncesinin modern dünyanın meseleleriyle ilişkilendirilmeye çalışıldığını kaydetti.