soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.
9 Mayıs 1945, insanlık tarihinin gördüğü en karanlık barbarlık olan faşizmin, Sovyet halklarının topyekûn direnişiyle yerle bir edildiği gün. Bu zaferin arkasında, sadece Berlin’e bayrak diken askerlerin değil, işgal altındaki bölgelerden Orta Asya’nın derinliklerine taşınan fabrikalarda üretime devam eden işçi sınıfının da imzası vardır.
Eski Sovyet Cumhuriyetlerinde “Büyük Anayurt Savaşı”, “Büyük Vatan Savunması” olarak adlandırılan ve her yıl büyük törenlerle anılan savaşın 81. yıldönümünde, zaferin sadece cephede değil, binlerce kilometre ötedeki fabrikalarda nasıl kazanıldığı hatırlanıyor.
Savaşa giden 300 bin yurttaşının yaklaşık 100 binini kaybeden Tacikistan’da da aynı zamanda resmi tatil olan 9 Mayıs Zafer Günü çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Tacikistan’ın Anayurt Savunması'ndaki önemi sadece cephedeki değil, cephe gerisindeki katkısı ile de hatırlanıyor.
Sputnik Tacikistan'dan derlenen verilere göre, 1941-1942 yıllarında, Alman savaş makinesinin hâlâ yenilmez göründüğü en kritik dönemde, başta Tacikistan olmak üzere Orta Asya cumhuriyetleri üretim ve tahliye merkezi haline geldi. Sovyetler Birliği’nin batısında çok sayıda stratejik ve askeri açıdan önemli işletme bu bölgeye taşınarak, halkın ve cephenin ihtiyaç duyduğu mallar engelsiz bir şekilde üretilebildi. Sovyetler Birliği'nin batısından Tacikistan bozkırlarına taşınan sanayi devleri, Kızıl Ordu'nun çelikten iradesini besledi.
Üstelik taşınan sadece fabrikalar, buralarda çalışan işçiler ve aileleri olmadı; Moskova’nın önemli tiyatro, orkestra, opera ve baleleri de Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan’da faaliyetlerini sürdürdüler. Böylece savaş boyunca Sovyet kentlerinde ve bazen cephede eserlerini sahnelemeye devam ettiler.