Millî Ýstihbarat Akademisi Baþkaný Prof. Dr. Talha Köse, Afrika'nýn küresel siyasetteki yükselen rolünü ve Türkiye'nin kýtaya yönelik "kazan-kazan" esaslý güvenlik ve iþ birliði yaklaþýmýný AA Analiz için kaleme aldý.
Uluslararasý sistem, son dönemde belirsizliðin baskýn hale geldiði ve güç dinamiklerinin dönüþtüðü yeni ve farklý bir rekabete sahne olmaktadýr. Bununla birlikte siyasal tahayyüllerin, güvenlik anlayýþlarýnýn ve ittifak yaklaþýmlarýnýn köklü biçimde sorgulandýðý bir geçiþ süreci yaþanmaktadýr. Klasik güç dengelerinin aþýnmasý, yerleþik ittifak düzeneklerinin iþlev kaybý ve çok katmanlý krizlerin kalýcý hale gelmesi, küresel siyaseti giderek daha öngörülemez zemine taþýmaktadýr.
Yaþanmakta olan belirsizlik ve öngörülemezlik artýk geçici bir durum olmaktan çýkarak uluslararasý düzenin yapýsal özelliði haline gelmektedir. Bu ortamda güç rekabeti sertleþirken, uzun süredir küresel siyasetin çevresinde konumlandýrýlan coðrafyalar yeniden stratejik önem kazanmaktadýr. Dünya tarihinde önemli rol oynamalarýna raðmen haritalarda görmezden gelinen yerler farklý yönleri ve önemleri ile yeniden dikkati çekmeye baþlamýþtýr. Bu coðrafyalarýn baþýnda ise Afrika gelmektedir.
Afrika artýk küresel rekabetin yaþandýðý alan olmanýn ötesinde küresel gündemin hangi eksenler etrafýnda þekilleneceðini doðrudan etkileyebilen aðýrlýk merkezi olarak öne çýkmaktadýr. Afrika'da yaþanan herhangi bir geliþmenin Avrupa'yý, Orta Doðu'yu ve hatta Asya'yý etkileyen sonuçlar üretmesi, kýtanýn uluslararasý siyasetin çevresinden merkezine doðru yol aldýðýný, kritik dinamiklerden biri haline geldiðini açýkça göstermektedir.
Öte yandan Afrika'nýn artan önemi, geçici ilgi artýþýnýn ya da konjonktürel yönelimin sonucu da deðildir. Aksine bu yükseliþ, yapýsal parametreler üzerinden okunmasý gereken uzun vadeli dönüþümü yansýtmaktadýr. Genç ve hýzla artan nüfusu, enerji ve ticaret yollarý üzerindeki jeopolitik konumu, güvenlik ve iklim deðiþikliði gibi küresel baþlýklarda artan belirleyiciliði, doðal kaynaklarý ve üretim potansiyeli, Afrika'yý hem ekonomik hem de stratejik açýdan vazgeçilmez aktör haline getirmektedir.
Örneðin, Afrika'da bulunan nadir toprak elementleri ve doðal kaynaklar olmadan geleceðin teknolojilerini hayata geçirmek mümkün deðildir. Benzer þekilde enerji arz güvenliðini ilgilendiren birçok ham madde de Afrika'da bulunmaktadýr. Diðer taraftan Afrika'nýn tarým ve sanayi konusunda ciddi potansiyeli bulunmaktadýr. Ayrýca geleceðin nüfus dinamikleri ve trendlerini belirlemede Afrika merkezi konumda olacaktýr. Ýnsani kalkýnma, eðitim, saðlýk alanlarýndaki geliþmelerle Afrika kýtasý kabuk deðiþtirerek çok hýzlý bir dönüþüme sahne olacaktýr. Bu nedenle Afrika artýk tüm küresel ve bölgesel aktörlerin stratejik hesaplarýnda yer almak zorunda olan bir coðrafyadýr.