Sosyal medya platformları son dönemde Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde artan düzenlemelerle karşı karşıya kalıyor. Gençlerin mental ve fiziksel sağlığını korumak amacıyla yaş kısıtlamaları, içerik denetimleri ve erişim sınırlamaları peş peşe devreye giriyor. Bu küresel eğilimin en dikkat çeken örneklerinden biri de Avustralya’nın çocuklara yönelik sosyal medya yasağını daha da güçlendirme kararı oldu.
Avustralya hükümeti, 16 yaş altı kullanıcılar için uyguladığı sosyal medya yasağına uymayan teknoloji şirketlerine verilecek cezaları ikiye katladığını duyurdu. Sistemli ihlallerde maksimum ceza 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 68 milyon ABD doları) çıkarıldı. Hükümet ayrıca internet düzenleme kurumu eSafety Commissioner’ın bilgi toplama yetkilerini genişleterek, platformlardan çocuk hesaplarını engellemek için aldıkları önlemlere dair kanıt talep etme imkanı tanıdı.
Başbakan Anthony Albanese, “Büyük teknoloji şirketleri yasaya uymak için yeterince çaba göstermiyor, hâlâ çok sayıda çocuk sosyal medyada aktif” diyerek tepkisini dile getirdi. Yasak uygulamaya girdiğinden bu yana 5 milyondan fazla 16 yaş altı hesabın devre dışı bırakıldığı veya kısıtlandığı belirtildi. Hükümet, Meta’nın Instagram ve Facebook, Google’ın YouTube, Snap’in Snapchat ile TikTok platformlarını olası uyumsuzluklar nedeniyle araştırdığını açıkladı. Söz konusu şirketler yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
British Medical Journal’da yayımlanan bir araştırmaya göre, yasağın yürürlüğe girmesinden üç ay sonra 12-15 yaş arası Avustralyalı gençlerin yüzde 85’i hâlâ sosyal medya kullanıyordu. Yaş doğrulaması için istenen selfie veya yaş beyanı gibi yöntemlerin çocuklar tarafından kolayca atlatıldığı vurgulandı. Birçok vakada çocuklardan hiç yaş kanıtı istenmediği de tespit edildi.Sydney’de yaşayan vatandaşlar da platformların yeterince çaba göstermediğini düşünüyor. Penny Lilley, şirketlerin yüksek kazançları nedeniyle daha sert cezaların bile etkili olmayabileceğini söylerken, Zara Keats ise “Ailemde hâlâ aktif kullananlar var, yasa dışı olduğunu bilmeme rağmen bunu görmezden gelmek zorunda kalıyorum” dedi.
Avustralya’nın altı aylık yasağı, gençlerin ruh sağlığına yönelik endişeler nedeniyle birçok ülke tarafından yakından takip ediliyor. İngiltere bu ay, oyun ve canlı yayın platformlarını da kapsayacak daha geniş kısıtlamalar getireceğini açıkladı. Avustralya’daki bu adımlar, benzer düzenlemeler için önemli bir emsal oluşturuyor.
Türkiye’de de gençleri ve toplumu korumaya yönelik sosyal medya düzenlemeleri uzun süredir uygulanıyor. Yaş doğrulama zorunlulukları, içerik kaldırma talepleri ve erişim engelleri ile platformlara önemli yükümlülükler getiriliyor. BTK’nın denetim mekanizmaları ve yasal düzenlemeler, özellikle çocuk ve genç kullanıcıların korunması açısından Avustralya örneğiyle paralellik gösteriyor.