Sosyal güvenlik sisteminde birtakım haklara sahip olabilmenin koşulları vardır. Bir gün eksik olması bile önemlidir. Bunlardan biri de ölüm sigortasıdır. Ölüm sigortasından sağlanan hakların en bilineni ölüm aylığı, diğer adıyla dul ve yetim aylığıdır. Emekli olmadan hayatını kaybeden kişilerin geride kalan eşine ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için, kanunda aranan asgari prim günlerinin veya sigortalılık sürelerinin doldurulması gerekir.
Ölüm aylığı için aranan asgari süre Emekli Sandığı (4/c) ve BAĞ-KUR (4/b) statüsünde 1800 gündür. SSK (4/a) statüsünde ise en az 5 yıldan beri sigortalı olup toplam 900 gün sigorta primi ödenmesi şartı aranır. 1 Temmuz 2026 tarihinde vefat eden bir SSK’lının eş ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için en geç 1 Temmuz 2021 tarihinde sigortalı çalışmaya başlamış ve en az 900 gün priminin bulunması gerekir.
Emekli Sandığı’ndan ölüm aylığı bağlanabilmesi için geçmişte 3600 prim günü şartı aranıyordu. 2008 yılında yapılan değişiklik ile BAĞ-KUR’a paralel bir uygulamaya geçildi. BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı statüsünde ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının en az 1800 prim gününün bulunması gerekir.
SSK’lı çalışanların primi işverence ücretten kesilerek Sosyal Güvenlik Kurumuna yatırılır. İşverenin borcu ödeyip ödememesi SGK ile işveren arasındaki bir sorundur. Önemli olan SGK’ya 900 prim günü sigortalı çalıştığına dair bildirimin yapılmış olmasıdır. Dolayısıyla SSK’lı bir kişiden ölüm aylığı bağlanırken işverence primin yatırılıp yatırılmadığına bakılmaz.
Buna karşılık, BAĞ-KUR’lular primlerini doğrudan kendileri yatırdıkları için kendisi veya hak sahiplerinin SGK’dan kazandıkları birtakım hakları kullanabilmeleri için genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin hiçbir borcunun olmaması veya ödenmesi şartı aranır. Ölen BAĞ-KUR’lunun 1800’den fazla prim günü bulunsa bile ödenmemiş prim borcu varsa bu borç ödenmeden ölüm aylığı bağlanmaz. Örneğin 2500 günün primi ödenmiş ama sonraki 800 günün primi ödenmemişse, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için kalan 800 günün prim borcunun da ödenmesi isteniyor.
Aslında BAĞ-KUR’lular ile ilgili prim borcu bulunmaması koşulunun ölüm aylığında esnetilmesi gerekir. En az 1800 günün primi ödenmişse kalan günlerin prim borcunun ödenmesi şartının kaldırılması gerekir.