4857 Sayılı İş Kanunu’na tabi işçilerin kıdem tazminatı hakları, eski 1475 Sayılı İş Kanunu’nda düzenlenmektedir. 1475 Sayılı Kanun’un sadece kıdem tazminatı ile ilgili 14’üncü maddesi yürürlüktedir.
Kıdem tazminatı, bir iş yerinde en az bir yıl çalışan işçiye ödenir. Her bir yıllık çalışmaya karşılık 30 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir.
Bu genel bilgilerin ardından gelelim sorunuza. Kıdem tazminatı ödemesi, işçinin son “brüt” ücreti üzerinden yapılır. Tazminat hesaplanırken, brüt ücretin yanı sıra işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de dahil edilir. Buna giydirilmiş ücret denilir. Asgari ücret + yol ve yemek yardımı alan işçiyi ele alalım. Asgari ücret çıplak ücreti oluştururken, yol ve yemek dahil edildiğinde giydirilmiş ücrete ulaşırız.
Peki kıdem tazminatı hesabına hangi ödemeler girer? Başka bir ifadeyle, ücret dışındaki hangi ödemeler dahil edilir? Yol, yakacak, yemek, giyim yardımı, teşvik primi, kıdem ücreti, kira – barınma yardımı, bayram harçlığı gibi adlar altında yapılan ödemelerin tamamı kıdem tazminatı hesabına dahil edilir. Burada önemli bir ayrıntı var. Bu tür ödemelerin kıdem tazminatı hesabına dahil edilebilmesi için devamlılık arz etmesi gerekir. Yani her yıl ödeniyor olmalı. İşverenin o yıl gönlünden koparak bir defaya mahsus yaptığı ödemeler kıdem tazminatı hesabına girmez.
Kıdem tazminatı hesabına dahil edilen yan ödemelerin nakit olarak verilmesi gerekmez. İşverenin iş yerinde verdiği yemek bedeli veya işçinin işe geliş gidişi için verdiği servis hizmeti de hesaba katılır. Toplam yemek ve ulaşım giderlerinden işçi başına düşen tutar hesaba dahil edilir.
Brüt asgari ücret bu yıl 33.030 TL olarak uygulanıyor. İş yerinde işçiye aylık 5000 TL yemek, 2000 TL ulaşım yardımı yapılıyorsa, bu işçinin kıdem tazminatı 40.030 TL olarak belirlenir.