ABD ile İran arasında sonuçsuz kalan müzakereler nedeniyle ‘yeni bir savaş’ korkusu hakimken, tarafların sürpriz bir şekilde uzlaşmaya varmak üzere olduğu belirtildi. Axios’un Beyaz Saray’a dayandırdığı habere göre, Washington ve Tahran, savaşı sona erdirecek 14 maddelik, tek sayfalık bir “Mutabakat Zaptı” üzerinde uzlaşmaya çok yakın. Gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ABD donanmasının eşlik etmesini sağlayan “Özgürlük Projesi”ni durdurduklarını açıklamasının ardından geldi.
Pakistan arabuluculuğunda yürütülen gizli diplomasi süreci sonuç vermeye başladı. Washington yönetimi, Tahran’dan 48 saat içinde nihai yanıt bekliyor. Anlaşmanın sağlanması halinde bölgede çatışmaların durması ve 30 günlük yoğun bir diplomasi sürecinin başlaması öngörülüyor. Taslak metne göre İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine derhal ara verecek. Ancak bu sürenin uzunluğu konusunda anlaşma yok: İran 5 yıl önerirken, ABD 20 yıl talep ediyor. Sürenin sonunda ise İran’a düşük seviyede zenginleştirme izni verilmesi planlanıyor.
Anlaşma kapsamında ABD’nin, İran’a ait dondurulmuş milyarlarca doları serbest bırakması ve yaptırımları kademeli olarak kaldırması bekleniyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukanın kaldırılmasıyla enerji sevkiyatının yeniden hız kazanacağı ifade ediliyor. Mutabakatın imzalanması durumunda kalıcı barış görüşmelerinin İslamabad veya Cenevre’de yapılması planlanıyor. Ancak uzmanlar, sürecin başarısız olması halinde ABD donanmasının ablukayı daha da sertleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
İddiaya göre İran, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeyi de kabul edebilir. Bu kapsamda seçeneklerden biri, materyalin ABD’ye taşınması. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı verilerine göre İran’ın yaklaşık 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyum stoku bulunuyor. Sözkonusu malzemenin ABD’nin geçen yıl 12 gün süren savaşta bombardıman sonucu hala enkaz altında olduğu düşünülüyor.
İran’ın Hürmüz’ü açmaya yönelik anlaşmaya uymaması halinde savaşın yeniden başlayacağını söyleyen Trump yaptığı paylaşımda, İran’ın anlaşma şartlarını kabul etmesi durumunda mevcut operasyonların sona ereceğini ve Hürmüz Boğazı’nın tüm ülkelere açık hale geleceğini belirtti. Ancak Tahran yönetiminin anlaşmaya uymaması halinde ABD’nin bombardımana yeniden başlayacağını ifade ederek saldırıların öncekinden çok daha yüksek düzeyde ve yoğunlukta olacağını vurguladı. Dün yaptığı açıklamada da, İran’la anlaşma konusunda “iyimser” olduğunu ve sürecin 1 haftada sonuca ulaşmasını beklediğini belirtti. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da önceki gün savaşın bittiğini belirterek bundan sonra savunma pozisyonunda olacaklarını ifade etmişti.
ARAKÇİ’NİN PEKİN ZİYARETİ NE ANLAMA GELİYOR