ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla sıcak çatışma evresine girdi. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı kapattığını ilan etmesi, küresel ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri üzerinde ciddi bir belirsizlik yarattı. Washington ise bu hamleye yeni saldırı dalgalarıyla yanıt verdi.
Stratejik hamleler ve müzakere süreci
Emekli Başkonsolos Gülru Gezer, yaşanan çatışmaların tarafların uzun vadeli çıkarına olmadığını, ancak müzakere masasında el güçlendirmek amacıyla sahada operasyonel hamlelerin yapıldığını belirtti. Gezer, tarafların düşük yoğunluklu çatışmalarla birbirlerini yıpratmaya çalıştığını ifade etti. Bu süreçte bölge ülkelerinin de risk altında olduğu ve sivil kayıpların yaşanabileceği uyarısında bulunuldu.
Hürmüz Boğazı'nın hukuki statüsü
Uluslararası hukuk açısından Hürmüz Boğazı'nın tek taraflı olarak ticari geçişlere tamamen kapatılması mümkün görünmüyor. Uzmanlar, boğazın Malakka Boğazı veya İstanbul Boğazları gibi kritik bir uluslararası su yolu olduğunu hatırlatarak, savaş durumunda güvenlik önlemleri alınsa dahi ticari seyrüsefer serbestisinin esas olduğunu vurguluyor. İran'ın bu kozu, nükleer program tartışmalarının önüne geçecek şekilde erkenden devreye soktuğu değerlendiriliyor.
Bölgesel aktörlerin rolü
İsrail'in süreci yakından takip ettiği ve İran'ın askeri kapasitesinin daha fazla zayıflamasını beklediği belirtiliyor. Öte yandan, Körfez ülkeleri arasında İran'a yönelik yaklaşım konusunda görüş ayrılıkları yaşanıyor. Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin, İran'ın iyice yıpranması için çatışmaların sürmesini istediği yönündeki iddialar dikkat çekiyor.
Siyasi liderlerin iç politikadaki hesapları da süreci etkiliyor. Savaşın uzamasının İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun siyasi çıkarlarına hizmet ettiği, buna karşın ABD Başkanı Donald Trump'ın seçim süreci nedeniyle çatışmaların sona ermesini tercih ettiği öngörülüyor. İran içerisinde de Devrim Muhafızları'na yakın şahin kanadın, müzakere süreçlerine karşı çıkarak çatışmanın ndan yana olduğu ifade ediliyor.
