Avrupa genelinde yaz aylarında yaşanan rekor sıcaklıklar, halk sağlığını doğrudan etkileyen ve yeterince tanınmayan bir sera gazı olan yüzey ozonunun artmasına neden oldu. Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) verilerine göre, kıta nüfusunun yarısı bu dönemde düşük hava kalitesiyle karşı karşıya kaldı.
Görünmez bir sağlık tehdidi
Yüzeydeki ozon, güneş ışığı ve yüksek sıcaklıkların etkisiyle oluşan kimyasal reaksiyonlar sonucu ortaya çıkıyor. Uzmanlar, bu kirleticinin solunum sistemine derinlemesine nüfuz ederek kan dolaşımı aracılığıyla vücuttaki neredeyse tüm organlara ulaşabildiğini belirtiyor. Özellikle astım hastaları için ciddi bir risk oluşturan bu gaz, iklim değişikliği ile hava kirliliği arasındaki kritik bağı gözler önüne seriyor.
CAMS Direktörü Laurence Rouil Direktörü Laurence Rouil, ozon kirliliğinin iklim, sağlık ve ekosistem üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekerek, değişen hava kimyasının gıda üretim kapasitesini bile tehdit edebileceğini vurguluyor. Clean Air Fund ise ozonu, küresel ısınmanın yaklaşık 0,23°C'sinden sorumlu bir "süper kirletici" olarak tanımlıyor.
Milano en ağır etkilenen bölgelerden
2026 yılı verileri, ozon kirliliğinin sınır tanımadığını kanıtlıyor. Orman yangınlarından kaynaklanan dumanlar ve tozlar, binlerce kilometre yol alarak uzak bölgelerdeki hava kalitesini bozabiliyor. Bu durumun en ağır hissedildiği yerlerden biri ise Milano oldu. Dünya genelinde ise Rio de Janeiro, Meksiko, Delhi ve Kahire gibi şehirler, en yüksek ozon maruziyetinin yaşandığı merkezler arasında yer alıyor.
Çözüm arayışları
Avrupa Birliği, kükürt ve azot oksit emisyonlarını sanayi ve ulaşım alanındaki düzenlemelerle azaltmayı başarsa da, ozon seviyelerinde henüz net bir düşüş eğilimi görülmüyor. Uzmanlar, hükümetlerin ozon izleme kapasitelerini artırması ve daha sıkı hava kalitesi planları geliştirmesi gerektiğini savunuyor. Bireysel düzeyde ise toplu taşıma kullanımı, daha az et tüketimi ve enerji verimliliği gibi adımların, ozon oluşumunu tetikleyen emisyonların azaltılmasında etkili olabileceği belirtiliyor.
