Bilim dünyası, son yarım asırda Grönland ve Antarktika buz örtülerinde meydana gelen değişimleri mercek altına alan kapsamlı bir araştırmanın sonuçlarını tartışıyor. 27 farklı uydu görevinden elde edilen verilerin birleştirilmesiyle oluşturulan çalışma, 1979 yılından bu yana toplam 12 trilyon ton buzun eridiğini ortaya koydu. Bu devasa erime, küresel deniz seviyelerinin 31,4 milimetre yükselmesine neden oldu.
Buz kaybının temel nedeni okyanus dinamikleri
Araştırmacılar, kaybedilen buzun yüzde 84'ünün yüzey erimesinden ziyade, buzulların okyanusla temas ettiği noktalardaki dinamik dengesizlikten kaynaklandığını belirtiyor. Northumbria Üniversitesinden buzbilimci Ines Otosaka, kaybedilen buzun büyük kısmının daha hızlı akan buzullar aracılığıyla okyanusa aktarıldığını vurguluyor. Geriye kalan yüzde 16'lık kayıp ise yüzey erimesi ve kar yağışı gibi atmosferik süreçlerle açıklanıyor.
Fosil yakıt kullanımı sonucu atmosfere salınan sera gazları, okyanusların daha fazla ısı emmesine yol açıyor. Bu ısınma, okyanus akıntılarının daha aktif hale gelmesine ve buz örtülerini alttan eriten sıcak suların kutup bölgelerine daha fazla taşınmasına neden oluyor. Grönland'da "Atlantikleşme" olarak adlandırılan süreç, sıcak suların kuzeye ilerlemesiyle buz örtüsünü tehdit etmeye devam ediyor. Antarktika'da ise şiddetlenen rüzgarlar ve ısınan sular, buzulların altındaki erimeyi hızlandırıyor.
Uzun vadeli eğilim endişe verici
1990'lı yıllardan itibaren hız kazanan buz kaybı, herhangi bir gerileme belirtisi göstermiyor. Uzmanlar, 2020-2023 yılları arasında Antarktika Yarımadası'nda gözlemlenen kısa süreli istikrarın, Doğu Antarktika'daki yoğun kar yağışı gibi geçici hava koşullarından kaynaklandığını ifade ediyor. Scientific Data dergisinde yayımlanan bu çalışma, buz örtülerinin ısınan okyanusa verdiği dinamik tepkiyi belgeleyen en güvenilir uzun vadeli kayıt olarak kabul ediliyor. Avrupa Uzay Ajansından Diego Fernandez, bu bulguların iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası bilimsel iş birliğinin kritik önemini bir kez daha kanıtladığını belirtti.
