Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşması, bu sistemleri destekleyen veri merkezlerinin enerji ve su ihtiyacını kritik bir seviyeye taşıdı. Sunucuların çalışırken ürettiği yüksek ısıyı dengelemek için kullanılan soğutma sistemleri, dünya genelinde milyarlarca litre suyun tüketilmesine neden oluyor. Rystad Energy tarafından paylaşılan veriler, 2025 yılı itibarıyla veri merkezlerinin soğutma amacıyla 222 milyar litre su kullandığını ortaya koyuyor. Eğer gerekli önlemler alınmazsa, bu rakamın 2030 yılına kadar üç katına çıkarak 644 milyar litreye ulaşması bekleniyor.
Teknoloji devlerinden yeni çözümler
Sektördeki su tüketimi baskısı, teknoloji şirketlerini daha verimli soğutma yöntemleri geliştirmeye zorluyor. Nvidia, DSX adı verilen yeni bir yönetim sistemiyle bazı tesislerde su kullanımını neredeyse tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bu sistem, sunucuların içinden geçen kapalı devre bir sıvı soğutma mekanizması kullanıyor. Ancak uzmanlar, su tüketimini azaltmanın enerji maliyetlerini artırabileceği konusunda uyarıyor. Bağımsız araştırmacı Andy Masley, su tüketimi ile sıcaklığı kontrol etmek için kullanılan elektrik miktarı arasında doğrudan bir denge olduğunu belirtiyor.
Sektörel standart eksikliği
Microsoft, Amazon Web Services (AWS) ve Meta gibi dev şirketler, kapalı devre sistemler kullanarak su kaybını minimize ettiklerini savunuyor. Şirketler su kullanım verimliliklerini artırdıklarını raporlasalar da, sektör genelinde çevresel raporlama standartlarının bulunmaması karşılaştırma yapmayı zorlaştırıyor. Örneğin, Elon Musk'ın şirketi xAI'yi bünyesine katan SpaceX, bugüne kadar herhangi bir çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) raporu yayımlamadı.
Uzmanlar, suyun elektriğe kıyasla daha ucuz olması nedeniyle şirketlerin tasarruf konusunda yeterince teşvik edilmediğini savunuyor. Bununla birlikte, veri merkezlerine yönelik artan kamuoyu tepkisi, şirketleri daha sürdürülebilir yöntemlere yönelmeye zorlayan en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca, veri merkezlerinin doğrudan su tüketiminin yanı sıra, elektrik üretimi ve donanım imalatı gibi süreçlerde harcanan dolaylı su miktarı da toplam çevresel etkinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
