Ocak 2025 tarihinde iki özel iniş aracını Ay yörüngesine taşımak üzere fırlatılan Falcon 9 roketinin üst kademesi, görevini tamamlamasının ardından uzayda başıboş kalmıştı. Yer çekimi ve Güneş kaynaklı etkilerle rotası değişen 12 metreden uzun roket parçası, yaklaşık bir yıl süren kontrolsüz yolculuğun ardından Ay ile çarpışma rotasına girdi. Uzmanların hesaplamalarına göre, 5 Ağustos tarihinde saatte 8 bin 700 kilometre hızla Ay yüzeyine ulaşan parça, Einstein Krateri yakınlarına düştü.
Çarpışma anı, bölgenin Dünya'dan gözlemlenmesinin zorluğu nedeniyle doğrudan kaydedilemedi. Ancak Şili'de bulunan Avrupa Güney Gözlemevi'ne bağlı Çok Büyük Teleskop, çarpışmanın hemen ardından uzaya yayılan sodyum ve lityum yüklü bir madde bulutunu tespit etti. Boston Üniversitesi'nden astronom Carl Schmidt, bu izlerin roketin yüzeye çarpmasıyla oluştuğundan emin olduklarını belirtti. Emekli astrofizikçi Jonathan McDowell ise yörünge verilerinin roketin doğrudan Ay'a yöneldiğini doğruladığını ifade etti.
SpaceX yetkilileri, bu durumun planlanmış bir operasyon olmadığını ve roketin güvenli bir yörüngeye yönlendirilmesi için yeterli yakıtın kalmadığını açıkladı. Şirket, benzer olayların önüne geçmek adına NASA ile iş birliği içinde çalıştıklarını duyurdu. Yaklaşık 4 tonluk kütlenin yüzeye çarpmasıyla oluşan kraterin, NASA'nın Ay yörüngesindeki Lunar Reconnaissance Orbiter aracı tarafından kısa süre içinde görüntülenmesi hedefleniyor.
Bu olay, Ay çevresindeki uzay trafiğinin artmasıyla birlikte enkaz sorununu tekrar gündeme getirdi. Uzmanlar, gelecekteki insanlı görevler ve ticari üsler için kontrolsüz roket parçalarının ciddi bir risk oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Artemis programı ve diğer uluslararası Ay projeleri göz önüne alındığında, görevini tamamlayan roket kademelerinin güvenli bir şekilde uzaklaştırılması, uzay ajanslarının öncelikli planlama maddelerinden biri haline geldi.
