Geleneksel Bir Zanaat Sona mı Eriyor?
Trabzon'da uzun yıllardır devam eden kuzine soba ustalığı, günümüzde ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış durumda. 1990 yılından bu yana babasının mesleğini sürdüren Cemil Kitapçı, yeni neslin zanaata ilgi göstermemesi sebebiyle çırak bulmanın neredeyse imkansız hale geldiğini belirtiyor. Kitapçı, mevcut durumun devam etmesi halinde önümüzdeki 10 ila 15 yıl içerisinde bu mesleği icra edecek kimsenin kalmayabileceği konusunda endişelerini dile getiriyor.
Altın Çağdan Antika Dönemine
Karadeniz Bölgesi'nde yaklaşık 120 yıllık bir geçmişe sahip olan kuzine sobalar, özellikle 1960 ve 1970'li yıllarda altın çağını yaşamıştı. O dönemlerde hemen her evde bulunan bu sobalar, zamanla yerini doğalgaz ve kömür gibi alternatif ısınma yöntemlerine bıraktı. Teknolojik ilerlemelerle birlikte popülerliğini yitiren kuzine sobalar, günümüzde daha çok kırsal alanlarda, yaylalarda veya nostalji tutkunları tarafından tercih edilen antika değerinde ürünlere dönüştü.
Usta Sayısında Keskin Düşüş
Trabzon'daki sobacı esnafının sayısı yıllar içinde dramatik bir şekilde azaldı. Geçmişte şehirde faaliyet gösteren 25-30 civarındaki usta sayısının, bugün yalnızca 5-6 kişiye kadar gerilediği ifade ediliyor. Kalan son ustaların da zamanla dükkanlarını kapatmasıyla, el yapımı soba üretimi tamamen sona erebilir.
Kırsal Alanlarda Yaşayan Gelenek
Modern ısınma sistemlerine rağmen, kuzine sobaların sunduğu yemek pişirme lezzeti hala birçok kişi tarafından aranıyor. Özellikle köylerde ve yaylalarda kullanılan bu sobalar, bölgenin nemli iklimine uygun kalın yapıları nedeniyle tercih ediliyor. Kullanıcılar, özellikle Ramazan aylarında güveç ve ekmek pişirmek için bu geleneksel yöntemi kullanmaya devam ediyor. Ancak fabrikasyon emaye sobaların yaygınlaşması, el emeğiyle üretilen bu özel zanaatın önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.
