İtalya'nın Trieste Körfezi, son yıllarda deniz ekosisteminde nadir görülen bir gelişmeye ev sahipliği yapıyor. Akdeniz'in en büyük vatoz türlerinden biri olan ve vaccarella olarak bilinen canlılar, bölgedeki kıyı sularında daha önce görülmemiş yoğunlukta gruplar halinde gözlemleniyor. Özellikle son üç yılda belirginleşen bu durum, araştırmacıların dikkatini çekerken yerel midye üreticileri için ciddi bir ekonomik sorun haline geldi.
Deniz biyologları, bu vatozların Trieste sularını artık sadece bir geçiş güzergahı olarak değil, kalıcı bir yaşam alanı olarak kullandığını belirtiyor. Uzmanlara göre, kış aylarında deniz suyu sıcaklığının 10 derecenin altına düşmemesi, bu türün bölgeye yerleşmesini kolaylaştıran temel etkenlerden biri. Durofag beslenme alışkanlığına sahip olan vatozlar, deniz tabanındaki kabukluların yanı sıra midye çiftliklerindeki kolay ulaşılabilir besin kaynaklarına yönelerek yetiştiricilere zarar veriyor.
Koruma ve üretim dengesi
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kırmızı listesinde yer alan ve hem Barselona hem de Bonn Sözleşmeleri ile korunan vaccarellaların hayatta kalması, bölgedeki bilimsel çalışmaların önceliğini oluşturuyor. Avrupa Birliği destekli Life Eu Sharks ve Life Prometheus projeleri kapsamında, vatozlara zarar vermeden onları midye çiftliklerinden uzaklaştıracak invazif olmayan yöntemler geliştiriliyor. Bu kapsamda, vatozlar üzerinde rahatsız edici bir etki yaratan elektromanyetik caydırıcıların kullanımı test edilmeye başlandı.
Uzmanlar, bu türün bölgedeki gerçek nüfusunu belirlemek için dron destekli fotoğraflı kimlik tespiti yöntemlerini kullanıyor. Sırtlarındaki özgün desenler sayesinde bireysel olarak tanımlanan vatozların, 50'ye varan gruplar halinde hareket ettiği kaydedildi. Bilim insanları, sorunun çözümü için yerel yönetimler ve üreticilerle iş birliği yaparak, hem türün korunmasını sağlayacak hem de ekonomik faaliyetleri sürdürülebilir kılacak bir yönetim planı üzerinde çalışıyor. Gelecekte, bu nadir canlıların gözlemlenebileceği özel turizm bölgeleri oluşturulması da değerlendirilen seçenekler arasında yer alıyor.
