Geri Dönüşümde Dijital Dönüşüm ve Ekonomik Kazanç
Türkiye'de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline gelmesi, doğal kaynakların kaybına ve ekonomik zarara yol açıyor. Bu döngüyü kırmak amacıyla hayata geçirilen DOA Sistemi, üreticiden tüketiciye kadar tüm süreci dijital olarak takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin yeniden üretime kazandırılmasını sağlıyor. Sistemin tam kapasiteyle çalışması durumunda, içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ile 40 arasında bir azalma yaşanması öngörülüyor.
Sistemin Mevcut Durumu ve Yaygınlaşma Hedefleri
Güncel verilere göre, 482 yetkilendirilmiş üretici sisteme dahil olurken, kayıtlı ürün sayısı 3 bin 673'e ulaştı. Uygulamanın ilk 10 gününde vatandaşlar tarafından 20 milyon ambalaj iade edildi ve mobil uygulama kullanıcı sayısı 2 milyonu geçti. Uygun ambalajları iade eden vatandaşlara her bir ürün için 1 lira teşvik ödemesi yapılıyor.
Altyapı çalışmalarına 2 bin 500 makine ile başlayan süreçte, nihai hedef ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesine ulaşmak. Manuel iade noktaları için ise 2026 sonunda 10 bin, 2027 sonunda ise 30 bin nokta hedefi belirlendi. Yıl sonuna kadar bakkal, büfe ve marketlerin yanı sıra otel, restoran ve kafelerin de sisteme entegrasyonu tamamlanacak.
Finansman Modeli ve Teknoloji Ekosistemi
Sistemin finansmanı kamu bütçesinden değil, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli çerçevesinde piyasaya ürün süren firmaların ödediği katılım bedelleriyle karşılanıyor. Devlet, bu yapıda finansör değil, düzenleyici ve denetleyici rol üstleniyor.
DOA Sistemi aynı zamanda yerli teknolojiye de kapı açıyor. Şu an sahada aktif olan 6 yerli makine üreticisinin yanı sıra iki yabancı firmanın tescil işlemleri sürüyor. Operasyonel süreçlerde görev alan yetkilendirilmiş operatör sayısının ise başvuruların tamamlanmasıyla 35'e çıkması bekleniyor.
