{"@context":"https://schema.org","@type":"NewsArticle","@id":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari#article","schema_version":"2.0","headline":"Anadolu'nun Unutulan Serinliği: Kar Kuyuları","url":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari","mainEntityOfPage":{"@type":"WebPage","@id":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari"},"datePublished":"2026-07-11T12:31:42+03:00","dateModified":"2026-07-11T13:27:04+03:00","description":"Prof. Dr. Cevdet Yılmaz'ın araştırması, Anadolu'nun geleneksel soğutma yöntemi olan kar kuyularının kültürel önemini ortaya koyuyor. Elektrikli cihazların yaygınlaşmasıyla yok olmaya yüz tutan bu mirasın kayıt altına alınması çağrısı yapılıyor.","abstract":"Prof. Dr. Cevdet Yılmaz'ın araştırması, Anadolu'nun geleneksel soğutma yöntemi olan kar kuyularının kültürel önemini ortaya koyuyor. Elektrikli cihazların yaygınlaşmasıyla yok olmaya yüz tutan bu mirasın kayıt altına alınması çağrısı yapılıyor.","articleSection":"Gündem","inLanguage":"tr-TR","keywords":["Gündem","Anadolu","nun","Unutulan","Serinliği","Kar","Kuyuları"],"wordCount":218,"timeRequired":"PT2M","isAccessibleForFree":true,"author":{"@type":"Organization","name":"HaberSitesi.Org Haber Merkezi","url":"https://habersitesi.org/kunye"},"publisher":{"@id":"https://habersitesi.org#organization","name":"HaberSitesi.Org"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/49/04/490413a15125f5ac543bd3ec3829fd1d696bc6b873970a7215245d7935549991.webp","contentUrl":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/49/04/490413a15125f5ac543bd3ec3829fd1d696bc6b873970a7215245d7935549991.webp","width":1280,"height":720},"articleBody":"Geleneksel Soğutma Sistemleri ve Kültürel MirasOndokuz Mayıs Üniversitesi'nden Prof. Dr. Cevdet Yılmaz, Anadolu'nun derinliklerinde yer alan kar kuyularının sadece teknik bir soğutma aracı değil, aynı zamanda toplumsal hafızanın bir parçası olduğunu belirtti. Yürütülen araştırmalar, geçmiş dönemlerde dağlardan taşınan veya yerel kuyulardan çıkarılan karların, yaz sıcaklarında hem halk hem de esnaf tarafından yoğun şekilde kullanıldığını gösteriyor.Bu doğal yöntemler sayesinde dondurmacılar ve meşrubat satıcıları ürünlerini soğuturken; vatandaşlar kar şerbeti, karsambaç ve kar helvası gibi geleneksel lezzetlere ulaşıyordu. Özellikle karstik bölgelerdeki kaya çatlakları kullanılarak oluşturulan doğal dolaplar, gıdaların elektrik enerjisine ihtiyaç duymadan aylarca taze kalmasını sağlıyordu. Bu sistemlerin günümüzdeki yaşayan örneklerinden bazıları Artvin'in Şavşat ilçesinde tespit edildi.Toplumsal Dayanışma ve Kaybolan MesleklerKar kuyuları aynı zamanda imece kültürünün bir yansımasıydı. Samsun'un Çarşamba ilçesinde çocukların karları sıkıştırmak için üzerlerinde tepiştiği doldurma çalışmaları, mahalle dayanışmasının bir parçası olarak yaşanıyordu. Anadolu mutfağının önemli unsurları olan kar pekmezi ve buzlu hoşaf gibi tatlar, bu soğutma kültürüyle şekillenmişti. Özellikle Maraş ve Adana yörelerinde karsambaç, günümüz dondurmasının öncüsü olarak kabul ediliyor.Modernleşme ve Unutuluş1970'li yıllardan itibaren elektrikli buzdolaplarının evlere girmesiyle birlikte kar kuyuları işlevini yitirdi. Bu değişimle beraber karcılık mesleği, kar kethüdası unvanı ve ihtiyaç sahiplerine kar dağıtarak kazanılan kar sevabı gibi kavramlar da tarihe karışmaya başladı. Prof. Dr. Yılmaz, bu değerli kültürel birikimin tamamen yok olmadan önce bilimsel yöntemlerle belgelenmesi ve son temsilcilerin tecrübelerinin kayıt altına alınması gerektiğini vurguluyor.","citation":["https://www.hurriyet.com.tr/galeri-anadolu-insani-yaz-sicagiyla-boyle-mucadele-ediyordu-bir-kulturel-miras-sessizce-kayboluyor-43236305"],"isBasedOn":[{"@type":"CreativeWork","name":"Anadolu insanı yaz sıcağıyla böyle mücadele ediyordu: 'Bir kültürel miras sessizce kayboluyor'","url":"https://www.hurriyet.com.tr/galeri-anadolu-insani-yaz-sicagiyla-boyle-mucadele-ediyordu-bir-kulturel-miras-sessizce-kayboluyor-43236305","datePublished":"2026-07-11T12:31:42+03:00"}],"usageInfo":"https://habersitesi.org/.well-known/ai-policy.json","copyrightHolder":{"@id":"https://habersitesi.org#organization"},"machine_metadata":{"id":8102,"headline":"Anadolu'nun Unutulan Serinliği: Kar Kuyuları","url":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari","canonical_url":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari","machine_url":"https://habersitesi.org/api/ai/article/8102","markdown_url":"https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari.md","published":"2026-07-11T12:31:42+03:00","modified":"2026-07-11T13:27:04+03:00","category":"Gündem","category_slug":"gundem","city":null,"author":"HaberSitesi.Org Haber Merkezi","author_url":"https://habersitesi.org/kunye","image":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/49/04/490413a15125f5ac543bd3ec3829fd1d696bc6b873970a7215245d7935549991.webp","summary":"Prof. Dr. Cevdet Yılmaz'ın araştırması, Anadolu'nun geleneksel soğutma yöntemi olan kar kuyularının kültürel önemini ortaya koyuyor. Elektrikli cihazların yaygınlaşmasıyla yok olmaya yüz tutan bu mirasın kayıt altına alınması çağrısı yapılıyor.","language":"tr-TR","keywords":["Gündem","Anadolu","nun","Unutulan","Serinliği","Kar","Kuyuları"],"word_count":218,"reading_time_minutes":2,"source_count":1,"fact_count":9,"citation_ready":true,"is_sponsored":false,"content_kind":"news"},"quality":{"quality_score":92,"originality_score":100,"compliance_score":93},"facts":[{"statement":"Prof. Dr. Cevdet Yılmaz, Anadolu'da Kar, Buz ve Soğutma Kültürü üzerine bir araştırma yürüttü.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Geçmişte dağlardan veya kuyulardan alınan karlar yazın halka ve esnafa satılıyordu.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Karlar; kar şerbeti, karsambaç ve benzeri geleneksel ürünlerin yapımında kullanılıyordu.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Kaya çatlaklarından oluşturulan doğal kar dolapları, gıdaların elektrik olmadan aylarca saklanmasını sağlıyordu.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Artvin'in Şavşat ilçesinde bu geleneğin yaşayan doğal soğuk hava depoları bulunmaktadır.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Samsun'un Çarşamba ilçesinde kar kuyularını doldurma işlemi bir mahalle dayanışmasına dönüşüyordu.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Karsambaç, Maraş ve Adana bölgelerinde dondurmanın atası olarak görülmektedir.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Elektrikli soğutucuların 1970'lerden itibaren yaygınlaşmasıyla kar kuyuları kullanım dışı kaldı.","source_ids":[9311],"confidence":"high"},{"statement":"Kar kethüdası ve kar sevabı gibi kavramlar bu kültürün yok olmasıyla günlük yaşamdan silindi.","source_ids":[9311],"confidence":"high"}],"sources":[{"name":"Hürriyet","title":"Anadolu insanı yaz sıcağıyla böyle mücadele ediyordu: 'Bir kültürel miras sessizce kayboluyor'","type":"media","domain":"hurriyet.com.tr","url":"https://www.hurriyet.com.tr/galeri-anadolu-insani-yaz-sicagiyla-boyle-mucadele-ediyordu-bir-kulturel-miras-sessizce-kayboluyor-43236305","published":"2026-07-11T12:31:42+03:00"}],"usage":{"preferred_citation":"HaberSitesi.Org, Anadolu'nun Unutulan Serinliği: Kar Kuyuları, https://habersitesi.org/haber/8102/anadolu-nun-unutulan-serinligi-kar-kuyulari","policy":"https://habersitesi.org/.well-known/ai-policy.json"}}