{"@context":"https://schema.org","@type":"NewsArticle","@id":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari#article","schema_version":"2.0","headline":"Amazon’da LIDAR ile ortaya çıkan gizli toprak yapıları","url":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari","mainEntityOfPage":{"@type":"WebPage","@id":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari"},"datePublished":"2026-07-30T07:09:00+03:00","dateModified":"2026-07-30T08:02:51+03:00","description":"Uluslararası bir ekip, LIDAR taramalarıyla Amazon ormanlarının altında yüzlerce yeni yapı keşfetti. Bu bulgular, bölgenin tarihî yerleşim anlayışını yeniden şekillendiriyor.","abstract":"Uluslararası bir ekip, LIDAR taramalarıyla Amazon ormanlarının altında yüzlerce yeni yapı keşfetti. Bu bulgular, bölgenin tarihî yerleşim anlayışını yeniden şekillendiriyor.","articleSection":"Gündem","inLanguage":"tr-TR","keywords":["Gündem","Amazon","LIDAR","ortaya","çıkan","gizli","toprak","yapıları"],"wordCount":140,"timeRequired":"PT1M","isAccessibleForFree":true,"author":{"@type":"Organization","name":"HaberSitesi.Org Haber Merkezi","url":"https://habersitesi.org/kunye"},"publisher":{"@id":"https://habersitesi.org#organization","name":"HaberSitesi.Org"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/ba/6f/ba6f768712e18dd75ea8a375b384f5baf7c5272cad2b7e8421d04f5c3a62dd54.webp","contentUrl":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/ba/6f/ba6f768712e18dd75ea8a375b384f5baf7c5272cad2b7e8421d04f5c3a62dd54.webp","width":1280,"height":720},"articleBody":"Martti Parssinen liderliğindeki araştırmacılar, LIDAR teknolojisini kullanarak Amazon'un güneybatısındaki geniş bir alanı taradı. Tarama sonucunda 4 497 kilometrekarelik bölgede 432 toprak yapı belirlendi; bunların 396'sı daha önce hiç görülmemişti.Bu yapılar, devasa geometrik formlara sahip olup, hendeklerle çevrili ve geniş yollarla birbirine bağlanıyordu. Araştırmacılar, bu yapıların Amazon'un toplam alanının yalnızca yüzde üçünden az bir kısmını kapladığını belirtti.Bilim insanları, Aquiry medeniyetinin MS 200 civarında 183 000 kilometrekarelik bir bölgeye yayıldığını ve nüfusunun bir ila üç milyon arasında olabileceğini tahmin ediyor. Bölge, mısır, manyok, kabak ve pamuk tarlalarıyla çevriliydi; ormanlar ise meyve ve fındık ağaçlarıyla insan eliyle yönetiliyordu.Yapıların çoğu ahşap evler yerine törensel ve siyasi toplanma alanları olarak kullanılmış, derin hendekli yapılar ve geniş yollarla desteklenmişti. Aquiry toplulukları, tek bir krallık yerine ortak geleneklerle bağlanan ağlar şeklinde örgütlenmişti.MS 850'de medeniyetin ortadan kaybolması hâlâ araştırma konusudur; nedenleri ve sonrasındaki süreç hakkında çalışmalar devam ediyor.","citation":["https://www.trthaber.com/haber/dunya/amazon-ormanlarinin-altinda-yuzlerce-gizli-yapi-kesfedildi-952556.html"],"isBasedOn":[{"@type":"CreativeWork","name":"Amazon Ormanları'nın altında yüzlerce gizli yapı keşfedildi","url":"https://www.trthaber.com/haber/dunya/amazon-ormanlarinin-altinda-yuzlerce-gizli-yapi-kesfedildi-952556.html","datePublished":"2026-07-30T07:09:00+03:00"}],"usageInfo":"https://habersitesi.org/.well-known/ai-policy.json","copyrightHolder":{"@id":"https://habersitesi.org#organization"},"machine_metadata":{"id":23849,"headline":"Amazon’da LIDAR ile ortaya çıkan gizli toprak yapıları","url":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari","canonical_url":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari","machine_url":"https://habersitesi.org/api/ai/article/23849","markdown_url":"https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari.md","published":"2026-07-30T07:09:00+03:00","modified":"2026-07-30T08:02:51+03:00","category":"Gündem","category_slug":"gundem","city":null,"author":"HaberSitesi.Org Haber Merkezi","author_url":"https://habersitesi.org/kunye","image":"https://habersitesi.tellioglu.workers.dev/news/news/ba/6f/ba6f768712e18dd75ea8a375b384f5baf7c5272cad2b7e8421d04f5c3a62dd54.webp","summary":"Uluslararası bir ekip, LIDAR taramalarıyla Amazon ormanlarının altında yüzlerce yeni yapı keşfetti. Bu bulgular, bölgenin tarihî yerleşim anlayışını yeniden şekillendiriyor.","language":"tr-TR","keywords":["Gündem","Amazon","LIDAR","ortaya","çıkan","gizli","toprak","yapıları"],"word_count":140,"reading_time_minutes":1,"source_count":1,"fact_count":11,"citation_ready":true,"is_sponsored":false,"content_kind":"news"},"quality":{"quality_score":90,"originality_score":93,"compliance_score":93},"facts":[{"statement":"Aquiry medeniyeti, MÖ 600‑MS 850 yılları arasında Amazon'un güneybatısında varlık göstermiştir.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Martti Parssinen liderliğindeki ekip, LIDAR ile yağmur ormanlarının altındaki toprak yapıları haritaladı.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Araştırmacılar 4 497 km² alanda 432 toprak yapı tespit etmiş, bunların 396'sı ilk kez görülmüştür.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Bu yapıların toplam alanı, Amazon'un %3'ünden az bir kısmı oluşturur.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Bilim insanları, Aquiry medeniyetinin MS 200 civarında 183 000 km²'lik bir bölgeye yayıldığını tahmin ediyor.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Bölgede 24 000‑30 000 arasında toprak yapı bulunabileceği ve nüfusun 1,2‑3 milyon arasında olduğu öngörülüyor.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Aquiry toplulukları, ortak geleneklerle bağlanan ağlar şeklinde örgütlenmiş, tek bir krallık ya da imparatorluk değildi.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Yapılar ahşap evler yerine törensel ve siyasi toplanma alanları olarak kullanılan derin hendekli yapılar ve geniş yollar içeriyordu.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"MS 200'de bölge, mısır, manyok, kabak ve pamuk tarlalarıyla çevrili yerleşim birimlerinden oluşuyordu.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Ormanların büyük kısmı meyve ve fındık ağaçlarıyla insan eliyle yönetiliyordu.","source_ids":[27208],"confidence":"high"},{"statement":"Aquiry medeniyeti MS 850 civarında ortadan kaybolmuş, nedenleri hâlâ araştırılıyor.","source_ids":[27208],"confidence":"high"}],"sources":[{"name":"TRT Haber","title":"Amazon Ormanları'nın altında yüzlerce gizli yapı keşfedildi","type":"media","domain":"trthaber.com","url":"https://www.trthaber.com/haber/dunya/amazon-ormanlarinin-altinda-yuzlerce-gizli-yapi-kesfedildi-952556.html","published":"2026-07-30T07:09:00+03:00"}],"usage":{"preferred_citation":"HaberSitesi.Org, Amazon’da LIDAR ile ortaya çıkan gizli toprak yapıları, https://habersitesi.org/haber/23849/amazon-da-lidar-ile-ortaya-cikan-gizli-toprak-yapilari","policy":"https://habersitesi.org/.well-known/ai-policy.json"}}